Атăл

Атăл
Атăл Чĕмпĕр патĕнче
Пахалăхĕ
Вăрăммăш	3530 çм
Бассейн лаптăкĕ	1 361 000 çм²
Бассейн	Каспи тинĕсĕ
Шыв тăкакĕ	0,07 м³/с (Волгоград патĕнче)
Шыв пуçламăшĕ	Валдай сăртлăхĕ
• Çӳллĕш	228 м
• Координатсем	57.251111, 32.47361157°15′04″ с. ш. 32°28′25″ в. д. 57.251111° с. ш. 32.473611° в. д.
Шыв вăрри	Каспи тинĕсĕ
• Вырнаçăвĕ	Волговерховье ял, Осташково районĕ, Тĕвер облаçĕ)
• Çӳллĕш	-28 м
• Координатсем	46.732222, 47.84638946°43′56″ с. ш. 47°50′47″ в. д. 46.732222° с. ш. 47.846389° в. д.
Вырнаçăвĕ
Атăл бассейнĕ
Патшалăх	Раççей, Казахстан
Атăл Викиампарта

Атăл (çармăсла Юл, тут. Идел, выр. Волга, ирçе Рав, вт.-слав. Вльга) — Европăн хĕвелтухăç енче вырнаçнă юханшыв, Раççей патшалăхĕ тăрăх юхать.

Тавралăхĕ

Валдай çӳллĕшĕнче пуçланса Каспи тинĕсне юхса кĕреть. Европăра чи пысăк юханшыв шутланать. Тăршшĕ 3 530 çухрăм (шывуправĕсем туса хуриччен 3 690 çухрăм). Шыв-çĕрĕн лаптăкĕ 1 360 пин çм² çитет.

Атăл юпписем

Атăл çийĕ, NASA спутникĕнчен сăнасан. Вăтам тата Анат Атăлçи хулисем курăнаççĕ.

Атăла пурĕпе 200 пĕчĕкрех шыв юхса кĕрет. Чи пысăккисем Селижаровка, Тверца, Молога, Шексна, Унжа, Ока, Сăр, Ветлуга, Сĕве, Чулман Атăл, Самар, Мăн Иргиз, Еруслан, Ахтупа.

Юханшывăн кун-çулĕ

Атăл çинче нумай шывуправĕсем пĕвелесе электроэнерги хăватлăхне кăларакан станцисем чылай туса лартнă. Вăтам ĕмĕрсенче юханшыва Итиль е Этель, ĕлĕкхи чăвашсем, хасарсем "Атăл" (вĕсен тĕп хули те Атăл ятлă пулнă) тенĕ. Аваллăхра (хальхи эрăн I ĕмĕрĕсем) Ра тесе палăртнă.

Степан Разин перси еликне Атăла пăрахать.

Этимологи

Юханшывăн "Атăл" ячĕ авахи хун-пăлхарсен Атăл Юхан-шыв çырма тенине пĕлтерет. Вырăссем тата Европăра (тĕнчере те) юханшыва "Волга" теççĕ, çак сăмах вара çармăссен "çутă" тени пулать.

Пăлхар (болгар е булгар) этнонимĕпе çыхăннă географи палăртăвĕсем (топонимсемпе гидронимсем) Çĕр çинче чылай.

Юханшывпа çыхăннă хуçалăх ĕçĕсем

Юханшывпа çыхăннă ӳнер ĕçсем

• 

  «Вид уездного города Романов-Борисоглебска с юго-восточной стороны» — И. М. Белоногов, (1838)

• 

  «Крестный ход в Ярославле» — А. П. Боголюбов, (1863)

• 

  «Бурлаки, идущие вброд» — И. Е. Репин, (1872)

• 

  «Могила на Волге» — А. К. Саврасов, (1874)

• 

  «На Волге» — А. Е. Архипов, (1889)

• 

  «Ярославль. Стрелка» — Г. П. Сабанеев, (1904)

• 

  «Гулянье на Волге» — Б. М. Кустодиев, (1909)

• 

  «Степан Разин» — И. З. Суриков, 1910 тĕлн.

• 

  «На Волге» — Б. М. Кустодиев, (1922)

• 

  «На Волге» — В. И. Овчинников, (1975)

• 

  «Лунная ночь на Волге» — В. И. Овчинников, (1975)

• 

  «Волга. Ветреный день» — В. И. Овчинников, (1970)

Çавăн пекех пăхăр

• Тăван Атăл — чăвашсен литература, этеплĕх, ӳнерлĕх журналĕ.

Вуламалли

• Рыбаков Б. А. Геродотова Скифия. М., 1979.

Каçăсем

	Атăл Викиампарта?

• Пăлхар этнонимĕ
• Музей речного флота Волжской Государственной Академии инженеров водного транспорта
• Атăл: фотографисем, карттăсем, çулçурев кăтартуçисем
• Деревня Завирье на Волге. Фотографии Волги местных жителей
• Атăлта пиранья пуллине тытнă
• Атăл пулăçсемшĕн

Шаблон:Чăваш Ен юханшывĕсем Шаблон:Атăл урлă каçăсем