Атăл

Википедири материал

[[{{{1}}} (юханшыв)|{{{1}}} юханшыв]]

Атăл (çармăсла Юл, тут. Идел, выр. Волга, ирçе Рав, Шаблон:Lang-cu) — Европăн хěвелтухăç енче вырнаçнă юханшыв, Раççей патшалăхĕ тăрăх юхать.

Тупмалли

[тӳрлет] Тавралăхĕ

Валдай çӳллĕшĕнче пуçланса Каспи тинĕсне юхса кěреть. Европăра чи пысăк юханшыв шутланать. Тăршшě 3 530 çухрăм (шывуправĕсем туса хуриччен 3 690 çухрăм). Шыв-çĕрĕн лаптăкě 1 360 пин çм² çитет.

[тӳрлет] Атăл юпписем

Атăл çийĕ, NASA спутникĕнчен сăнасан. Вăтам тата Анат Атăлçи хулисем курăнаççĕ.

Атăла пурĕпе 200 пĕчĕкрех шыв юхса кĕрет. Чи пысăккисем Селижаровка, Тверца (юханшыв)Тверца, Молога, Шексна, Унжа, Ока, Сăр, Ветлуга, Сĕве, Чулман Атăл, Самар, Мăн Иргиз, Еруслан, Ахтупа.

[тӳрлет] =Шыв пуçĕ

[тӳрлет] Вăтам Атăл

[тӳрлет] Анат Атăл

[тӳрлет] Юханшывăн кун-çулĕ

Атăл çинче нумай шывуправĕсем пĕвелесе электроэнерги хăватлăхне кăларакан станцисем чылай туса лартнă. Вăтам ĕмĕрсенче юханшыва Итиль е Этель, ĕлĕкхи чăвашсем, хасарсем "Атăл" (вĕсен тĕп хули те Атăл ятлă пулнă) тенĕ. Аваллăхра (хальхи эрăн I ĕмĕрĕсем) Ра тесе палăртнă.

Степан Разин перси еликне Атăла пăрахать.

[тӳрлет] Этимологи

Юханшывăн "Атăл" ячĕ авахи хун-пăлхарсен Атăл Юхан-шыв çырма тенине пĕлтерет. Вырăссем тата Европăра (тĕнчере те) юханшыва "Волга" теççĕ, çак сăмах вара çармăссен "çутă" тени пулать.

Пăлхар (болгар е булгар) этнонимĕпе çыхăннă географи палăртăвĕсем (топонимсемпе гидронимсем) Çĕр çинче чылай.

[тӳрлет] Юханшывпа çыхăннă хуçалăх ĕçĕсем

[тӳрлет] Çавăн пекех пăхăр

[тӳрлет] Вуламалли

  • Рыбаков Б. А. Геродотова Скифия. М., 1979.

[тӳрлет] Каçăсем


Википеди Ку статьяна çырса пĕтермелле, е анлăрах ăнлантарса памалла.
Эсир тӳрлетсе, хушса ăна çырса пĕтермешкĕн пулăшма пултаратăр


Раççей юханшывĕсем
Атăл (Ока, Чулман Атăл) | Тан | Урал | Печора (Уса) | Обь (Иртыш (Ишим, Тобол (Тура)), Кеть, Бия, Катунь)

Енисей (Ангара, Подкаменная Тунгуска, Нижняя Тунгуска) | Лена (Вилюй (Марха), Алдан (Амга), Олёкма, Витим) | Индигирка Колыма (Омолон, Большой Анюй, Малый Анюй) | Амур (Шилка (Ингода, Онон), Аргунь, Зея, Бурея)

Шаблон:Чăваш Ен юханшывĕсем Шаблон:Атăл урлă каçăсем

Атăл çинчи шывуправсем
Тури Атăл | Иваньково | Углич | Рыбинск | Чулхула | Шупашкар | Куйбышев | Сарă ту шывупарвĕСарă ту | Волгоград |


Атăл хĕрринчи ял-хуласем
Волговерховье ¹ | Пено | Селижарово | Ржев | Зубцов | Старица | Тĕвер | Новозавидовский | Конаково | Корчева † | Дубна | Кимрă | Белый Городок | Калязин | Углич | Мышкин | Молога †† | Рыбинск | Тутаев | Ярославль | Кострома | Волгореченск | Красное-Атăл-çинчи | Плёс | Наволоки | Кинешма | Заволжск | Юрьевец | Сокольское | Пучеж | Чкаловск | Городец | Балахна | Большое Козино | Чулхула | Бор | Кстово | Макарьево | Лысково | Васильсурск | Юрино | Чикмĕ | Шупашкар | Сосновка | Çĕнĕ Шупашкар | Сĕнтĕрвăрри | Звенигово | Куславкка | Волжск | Зеленодольск | Нижние Вязовые | Свияжск | Васильево | Хусан | Камское Устье | Куйбышевский Затон | Пăлхар | Теччĕ | Кивĕ Майна | Чĕмпĕр | Çĕнĕ Чĕмпĕр | Çĕн Килĕ | Димитровград | Хрящёвка | Тольятти | Фёдоровка | Чаллă | Самар | Новокуйбышевск | Междуреченск | Октябрьск | Сызрань | Хвалынск | Духовницкое | Балаково | Вольск | Маркс | Сарăту | Энгельс | Приволжский | Ровное | Камышин | Николаевск | Дубовка | Волжский | Волгоград | Краснослободск | Çутă Çыр | Ахтупа | Нариманов | Аçтăрхан | Красные Баррикады