Фрактал

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Мандельброт нумайлăхĕ — фракталăн классикăллă тĕслĕхĕ

Фрактал (лат. fractus — пайланă, вакланă, хуçăлнă) — хăй евĕрлĕх пахалăхлĕ, кашни пĕтĕм кĕлетки евĕрлĕ темиçе пайран пуçтарнă кăткăс геометри кĕлетки. Анлăрах каласан, фракталсем — ваклă метр виçиллĕ евклидлă мар уçлăхĕнчи пăнчăсен нумайлăхĕ (Минковский е Хаусдорф виçелĕхĕ ăнланăвĕпе), е метр топологи виçелĕхĕнчен пысăкрах, виçелĕх.

Тĕслĕ купăстан (Brassica cauliflora) кĕçĕн тĕсĕн фракталлă ĕлки

Фрактал — кашни фрагменчĕ [1]масштабне пĕчĕклетнĕ чухне тепĕр хут пулакан хăй евĕрлĕ вĕçемсĕр геометри кĕлетки.

Фрактал[1] ваклă виçелĕхĕн хăй евĕрлĕ нумайлăхĕ.

Термин[тӳрлет]

Кун-çулĕ[тӳрлет]

Çав тери тĕлĕнтермĕшлĕ хăй евĕрлĕ нумайлăхсен пĕрремĕш тĕслĕхĕсĕм XIX ĕмĕрте тупăннă (сăмахран, Кантор нумайлăхĕ). «Фрактал» термина Бенуа Мандельброт 1975 çулта шутласа кăларнă та 1977 çулта унăн «Фрактальная геометрия природы» кенеки хĕвел çуттине тухсан анлă сарăлнă.

Классификаци[1][тӳрлет]

Тĕслĕхсем[тӳрлет]

Математикăри тĕлĕнтермĕш пахалăхла хăй евĕрлĕ нумайлăхсем[тӳрлет]

Рекурслă процедурăпа фракталлă кукрашкасене туни[тӳрлет]


Фракталы как неподвижные точки сжимающих отображений[тӳрлет]

Комплекслă динамикăри фракталсем[тӳрлет]

Жюлиа нумайлăхĕ́

Стохастика фракталĕсем[тӳрлет]

Жулиа нумайлăхĕн тĕпĕпе рандомланă фрактал

Çутçанталăкри объекчĕсен ĕлки тăтăшах фрактал евĕрлĕ. Вĕсене модельленĕ чухне стохастикăллă (ăнсăртлă) фракталсемпе усă кураççĕ. Стохастикăллă фракталсен тĕслĕхĕсем:

Пухăм[тӳрлет]

Усă курни[тӳрлет]

Экономика[тӳрлет]

Пасарсен анализĕ[тӳрлет]

Юлашки вăхăтра фракталсемпе трейдерсем биржа пасрарĕсен анализне туна чухне усă кураççĕ.

Çутçанталăк ăслăхĕсем[тӳрлет]

Литература[тӳрлет]

Радиотехника[тӳрлет]

Фракталлă антеннăсем

Информатика[тӳрлет]

Ӳкерчĕксене пăчăртани[тӳрлет]

Фракталлă йывăç

Ӳкерчĕксене фракталсемпе пăчăртамалли алгоритмсем пур.

Компьютер графики[тӳрлет]

Тепĕр фракталлă йывăç.
Julia set (highres 01).jpg

Фракталсене компьютер графикинче усă кураççĕ, çутçанталăк объекчĕсене: йывăçсене, тĕмсене, туçи ландшафчĕсене, тинĕс çийне т.ур. Фракталлă ӳкерчĕксене чĕртмелли темĕн чухлĕ программа пур, Фракталсен генераторĕ (программа) пăхăр.

Асăрхавсем[тӳрлет]

Вуламалли[тӳрлет]

Çавăн пекех пăхăр[тӳрлет]

Каçăсем[тӳрлет]