Контент патне куҫ

Эрмен алфавичĕ

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Палăртăвĕ
Тĕс: консонант-вокаллă
Чĕлхесем: * Эрмен
Тăвакан: Месроп Маштоц
Тунă вăхăчĕ: 405 ç.[2]
Тапхăр: 405 ç. — х.в.
Çыру тĕлĕ: Сулахайран сылтăмалла
Паллăсем: 39[3]
Классикăри орфографипе — 38[3]
Пулса тухни: генезисне тĕрес калама çук
Тăванлă: арамей чĕлхи патнелле хăпаракан, алфавитсем, пулас
Юникод диапозонĕ: U+0530—U+058F,
U+FB13—U+FB17
ISO 15924: Armn
Çавăн пекех пăхăр: Проект:Лингвистика

Эрме́н алфавичĕт (эрм. Հայկական այբուբեն) — 405—406 çулсенче Месроп Маштоц ăсчах тата сăваплăхçă тунă, XI ĕмĕрте икĕ çĕнĕ саспалли (Օ тата Ֆ)[Комм 1], XX ĕмĕрте — тепĕр (вăтам ĕмĕрсенче և лимтагура) хушнă эрмен чĕлхипе çырмалли сасăллă çыру.

Саспалли Саспалли ячĕ Пуплени ТФА) Транслитераци Хисеплĕ
пĕлтерĕшĕ
Йăл.
орфографи
Реформ.
орфографи
Пуплени Классик. Тухăç Анăç Классик. ISO 9985 Инстр.[4] Вартап.[5]
Классик. Тухăç Анăç
Ա ա այբ [aɪb][aɪpʰ] [ɑ] a а 1
Բ բ բեն [bɛn][pʰɛn] [b][pʰ] b б б/п 2
Գ գ գիմ [gim][kʰim] [g][kʰ] g г г/к 3
Դ դ դա [dɑ][tʰɑ] [d][tʰ] d д д/т 4
Ե ե եչ [jɛt͡ʃʰ] [ɛ], сăмах пуçламĕшĕнче [jɛ][~ 1] e е 5
Զ զ զա [zɑ] [z] z з 6
Է է է [e][ɛ] [e][ɛ] ēê э 7
Ը ը ըթ [ətʰ] [ə] əë ы 8
Թ թ թօթո [tʰo] [tʰ] t‘ т 9
Ժ ժ ժէժե [ʒɛː][ʒɛ] [ʒ] ž ж 10
Ի ի ինի [ini] [i] i и 20
Լ լ լիւնլյուն [lʏn][~ 2] [l] l л 30
Խ խ խէխե [χɛː][χɛ] [χ] x х 40
Ծ ծ ծա [t͡sɑ][t͡sɑ][d͡zɑ] [t͡s][d͡z] cç ц 50
Կ կ կեն [kɛn][kɛn][gɛn] [k][g] k к 60
Հ հ հօհո [ho] [h] h х (в начале слова опускается)[~ 3] -/г/х 70
Ձ ձ ձա [d͡zɑ][t͡sʰɑ] [d͡z][t͡sʰ] j дз дз/ц 80
Ղ ղ ղատ [ɫɑt][ʁɑt][ʁɑd] [l] или [ɫ][ʁ] łġ х (в начале слова — к)[~ 4] г/к/х 90
Ճ ճ ճէճե [t͡ʃɛː][t͡ʃɛ][d͡ʒɛ] [t͡ʃ][d͡ʒ] čč̣ ч 100
Մ մ մեն [mɛn] [m] m м 200
Յ յ յիհի [ji][hi] [j][h][~ 5], [j] y й 300
Ն ն նու [nu] [n], [ŋ] n н 400
Շ շ շա [ʃɑ] [ʃ] š ш 500
Ո ո ո [o][ʋɔ] [ɔ], в начале слова [ʋɔ][~ 6] o о (в начале слова — во) 600
Չ չ չա [t͡ʃʰɑ] [t͡ʃʰ] č‘č ч 700
Պ պ պէպե [pɛː][pɛ][bɛ] [p][b] p п 800
Ջ ջ ջէջե [d͡ʒɛː][d͡ʒɛ][t͡ʃʰɛ] [d͡ʒ][t͡ʃʰ] ǰ дж дж/ч 900
Ռ ռ ռա [rɑ][ɾɑ] [r][ɾ] р 1000
Ս ս սէսե [sɛː][sɛ] [s] s с 2000
Վ վ վեւվեվ [vɛv] [v] v в 3000
Տ տ տիւնտյուն [tʏn][tʏn][~ 7][dʏn] [t][d] t т 4000
Ր ր րէրե [ɹɛː][ɾɛ][~ 8][ɾɛ] [ɹ][ɾ] r р 5000
Ց ց ցօցո [t͡sʰo] [tsʰ] c‘ ц 6000
Ւ ւ или ՈՒ ու հիւնվյուն[~ 9] или ու [hʏn] или [u] [w][u][v][~ 10] w сочетание ու — у 7000
Փ փ փիւրփյուր [pʰʏɹ][~ 11][pʰʏɾ] [pʰ] p‘ п 8000
Ք ք քէքե [kʰɛː][kʰɛ] [kʰ] k‘ к 9000
Եվ և և և [ev] [ev] [ev] ev ev ев -
Օ օ օ [o] [o] ôò о -
Ֆ ֆ ֆէֆե [fɛː][fɛ] [f] f ф -
Саспалли Йăл.
орфографи
Реформ.
орфографи
Классик. Тухăç Анăç Классик. Тухăç Анăç Классик. ISO 9985 Инстр. Вартап. Хисеплĕ
пĕлтерĕшĕ
Пуплени
Саспалли ячĕ Произношение (ТФА) Транслитераци

Пуплени тухăç эрмен  тата анăç эрмен .

Электронлă вариант

[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Асăрхавсем

[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Комментарисем

Çăлкуçсем

  1. Pratt Andrew On the Armeno-Turkish Alphabet // Journal of the American Oriental Society[en] : сборник. — 1866. — Т. 8.
  2. Theo Maarten van Lint From Reciting to Writing and Interpretation: Tendencies, Themes, and Demarcations of Armenian Historical Writing // / Edited by Sarah Foot and Chase F. Robinson. — Vol. 2. — Oxford University Press, 2012. — P. 180.
  3. 1 2 Э. Г. Туманян. Армянское письмо // Лингвистический энциклопедический словарь. — М.: Советская энциклопедия, 1990.
  4. Шаблон:ИпРПГН
  5. Н. А. Вартапетян Эрмен ячĕсене, хушамачĕсене тата географири ятсене вырăсла транскрипцилемешкĕн хыпар кĕнеки 2023 ҫулхи Авӑн уйӑхӗн 27-мӗшӗнче архивланӑ., Эрмен патшалăх кăларавăшĕ, 1961, стр. 48—54

Шаблон:Эрмен çырăвĕ

  1. Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок orthography не указан текст
Цитатăланă чухнехи йăнăш «Комм» ушкӑнӗнчи <ref> тэгсем валли вӗсене тивӗҫтерекен <references group="Комм"/> тэг ҫук
  1. Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок :1 не указан текст
  2. Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок :2 не указан текст
  3. Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок :10 не указан текст
  4. Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок :11 не указан текст
  5. Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок :3 не указан текст
  6. Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок :4 не указан текст
  7. Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок :5 не указан текст
  8. Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок :6 не указан текст
  9. Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок :7 не указан текст
  10. Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок :8 не указан текст
  11. Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок :9 не указан текст
Цитатăланă чухнехи йăнăш «~» ушкӑнӗнчи <ref> тэгсем валли вӗсене тивӗҫтерекен <references group="~"/> тэг ҫук