Куба

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Куба (исп. Cuba), официаллă ят Куба Республики (República de Cuba) — Кариб тинĕсĕн çурçĕрĕнчи утрав çинчи патшалăх. Тĕп хули — Гавана.

Халăх йышĕ[тӳрлет]

Утрав çинче 11 мĕльюн 164 пин яхăн çын пурăнать.

Тавралăхĕ[тӳрлет]

Куба Мăн Антил утравĕсем çинче вырнаçнă. Чи пысăккисем — Куба тата Хувентуд («çамрăклăх», малтан Пинос утравĕ пулнă).

Куба 14 провинцирен тата пĕр уйрăмлă муниципаллă çĕртен (Isla de la Juventud) тăрать.

Истори[тӳрлет]

Кунта пĕрремĕш Европа çынни Христофор Колумб çитнĕ, вăл архипелагăн тухăç çыранне 1492 çулхи чӳк уйăхĕнче ура пуснă. 1511 çулта Диего Веласкес де Куэльяр утравсен халăхне пăхăнтарнă, Баракоа фортне йĕркелесе тунă та Кубăн пĕрремĕш Испани пуçлăхĕ пулса тăнă. 1514 çул тĕлне утрав çĕрĕсенче çичĕ пурăнан вырăнсем йĕркеленĕ. 1515 çулта Веласкес хăйĕн тĕп хваттерне Сантьяго де Куба хулана куçарнă, каярахпа вара вăл Кубăн шĕкĕр хули вырăнне йышăнать. Колонизаци тапхăрĕнче вырăнти халăхпа хытă вăрçнă: кунта малтан таино инди йăхĕсем пурăннă, вĕсен шайĕ утравра 75 % çитнĕ пулнă.

1898 çулта АПШ Испанипе вăрçă пуçланă, çĕнтернĕ. Куба АПШ пăхăнăвне лекет. Конституцире АПШ утрав çине хăйсен çарĕсене кĕртме пултарни пирки çырнă пулнă.

1953 çулхи утă, 26 революционерсен ушкăнĕ, Фидель Кастро ертсе пынипе Монкада казармисене тапăннă. Анчах та çак чух вĕсем ăнăçу тупайман, çакăнта хутшăнакансене тĕрмесене хупса лартнă. 1955 çулта революционерсене амнистиленĕ. 1956 çулхи раштав, 2 революционерсен тепĕр ушкăнĕ «Гранма» яхтăпа утрав çине аннă. 1959 çулхи кăрлач, 1 пăлхавçăсем Гаванăна пырса кĕнĕ.

Çавăн пекех пăхăр[тӳрлет]

Вуламалли[тӳрлет]

Каçăсем[тӳрлет]


Анăç-Инди: Кариб тинĕсĕн шыв-çĕрĕн патшалăхĕсем
Антигуа тата Барбуда | | Барбадос | Гаити | Гренада | Доминика | Доминикан Республики | Куба | Пахам утравĕсем | Сент-Винсент тата Гренадсем | Сент-Китс тата Невис | Сент-Люси | Тринидад тата Табаго | Ямайка | Пăхăнăвлă çĕрĕсем: | Ангилья | | Аруба | Британин Виргин утравĕсем | Гваделупа | Кайман утравĕсем | Мартиника | Монтсеррат | Навасса | Нидерландсен Антил утравĕсем | Пуэрто-Рико | Сен-Бартельми | Сен-Мартен | Тĕркс тата Кайкос