Çĕркăмрăк

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Çĕркăмрăкĕ
Битумланнă çĕркăмрăкĕ
çĕркăмрăкĕн химилле структури

Çĕркăмрăкĕ — çĕр айĕнче выртакан çунакан чул пек япала, хăмăр кăмрăкпа антрацит хушшинче.

Истори[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Çĕркăмрăкне авалхи тенчерех пĕлнĕ. Малтан асăннине Аристотельпе (IV ĕ. п.т.) çыхăнтараççĕ[1]. Темиçĕ вунăçуллăх каярах ун веренекенĕ Теофраст Эресский «Чул çинчен трактатĕнче» çапла çырнă: Шаблон:Начало цитаты «... Носят эти ископаемые вещества название антрацита (или угля) ... они вспыхивают и горят подобно древесному углю...»[2] Шаблон:Конец цитаты Авалхи римлянсем çуртсене ăшăтма çĕркăмрăк хальхи Аслă Британи кăларнă. Юньнань китай провинцинче I ĕ. п.т. çĕркăмрăкне сывлăшсар ăшатса кокс тунă[3].

Характеристики[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Хура е сăра-хура тачă ту породи. Метал е сăмала евĕр йăлтаркка. Çĕркăмрăкра 75-92% углерод, 2,5-5,7% водород, 1,5-15% кислород. 2-48% вĕçекен япаласем. Нӳрлехĕ 1-12%.

Çĕруправĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

2006-мĕш çул тĕлне çирĕплетнĕ çĕркăмрăкĕ саппасĕсем, млн тонн[4]
Çĕршыв Çĕркăмрăк Хăмăр кăмрăк Пĕтĕмпе %
АПШ 111338 135305 246643 27,1
Раççей 49088 107922 157010 17,3
Китай 62200 52300 114500 12,6
Ĕнчĕ 90085 2360 92445 10,2
Австрали 38600 39900 78500 8,6
Кăнтăр Африка 48750 0 48750 5,4
Украина 16274 17879 34153 3,8
Казахстан 28151 3128 31279 3,4
Польша 14000 0 14000 1,5
Бразили 0 10113 10113 1,1
Германи 183 6556 6739 0,7
Колумби 6230 381 6611 0,7
Канада 3471 3107 6578 0,7
Чехи 2094 3458 5552 0,6
Индонези 740 4228 4968 0,5
Турци 278 3908 4186 0,5
Мадагаскар 198 3159 3357 0,4
Пакистан 0 3050 3050 0,3
Болгари 4 2183 2187 0,2
Таиланд 0 1354 1354 0,1
Çурçĕр Корея 300 300 600 0,1
Çĕнĕ Зеланди 33 538 571 0,1
Испани 200 330 530 0,1
Зимбабве 502 0 502 0,1
Румыни 22 472 494 0,1
Венесуэла 479 0 479 0,1
Пĕтĕмпе 478771 430293 909064 100,0

Литература[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Çаплах пăхăр[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Шаблон:Энергетика

  1. ^ Аристотель. Метеорологика // Соч. Т. 3. - М .: Мысль, 1981. - С. 441-558
  2. ^ Наумов Л. С. На орбите кокса. / Л. С. Наумов, Л. Д. Соболев. - М.: Металлургия, 1984. - 96 с
  3. ^ Харлампович Г. Д. Черный хлеб металлургии. / Г. Д. Харлампович, А. А. Кауфман - М.: Металлургия, 1983. - 160 с.
  4. ^ BP Statistical review of world energy June 2007 (акăлчан). çăлкуçран архивланă 6 Нарăс уйăхĕн 2009. Тĕрĕсленĕ 2 Ака уйăхĕн 2008.