Рубцова Екатерина Семёновна

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Перейти к навигации Перейти к поиску
Рубцова Екатерина Семёновна
Рубцова Екатерина Семёновна
Çуралнă чухнехи ят: Рубцова Екатерина Семёновна
Ĕçлев тĕсĕ: чĕлхеçĕ, вĕрентевçĕ-çуттатуртавçă
Çуралнă вăхăт: 1888, чӳк, 11
Çуралнă вырăн: Чĕмпĕр кĕперни, Пăва уесĕ, Вырăс Чукал (хальхи Шăмăршă районĕ, Чăваш Ен)
Гражданлăх: Раççей империйĕ, СССР
Пăхăнулăх:

Flag of Russia.svg

Flag of the Soviet Union.svg СССР
Вилнĕ вăхăт: 1971, раштав, 13[1]
Вилнĕ вырăн: Тюмень

Рубцова Екатерина Семёновна (11. XI.1888-мĕш çул, Чĕмпĕр кĕпернинчи Пăва уесĕнчи Вырăс Чукал ялĕ — 05. XII.1971-мĕш çул, Тюмень хули) — вĕрентевçĕ тата çуттатуртавçă, чĕлхеçĕ. Эскимоссем тĕлĕшпе Раççейри пĕлÿлĕхе (эскимологие) никĕслекенсенчен пĕри.

Пурнăçĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Чĕмпĕр кĕпернинчи Пăва уесĕнчи Шамккай вулăсĕнчи Вырăс Чукал ялĕнче çуралса ÿснĕ. Хальхи вăхăтра ку ял Чăваш Енри Шăмăршă районĕнчи Чукал ял тăрăхне кĕрет. Ачалăх тата çамрăклăх тапхăрĕсенчи пурнăçĕ уçăмлăнах паллă теме çук.

Ăçта вĕренни[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Гимназире вĕреннĕ. Ленинградри А.Герцен ячĕллĕ пединститута пĕтернĕ.

Ăçта ĕçлени[тӳрлет | кодне тӳрлет]

15 çул хушши тăван тăрăхри шкулсенче вĕрентевçĕ пулса ĕçленĕ, кайран темле сăлтавсене пула Медный утравĕ çинчи алеутсем патне пырса тухнă. Çапла вара тата пилĕк çул иртсе кайнă. 1929-мĕш çултанпа Чукоткăра эскимос ачисене вĕрентнĕ[2]. Малтан Имтук ялĕнче, тепĕр çултан Сиреникире[3]; каярахпа ытти тĕлсенче те ĕçленĕ, вăл шутра — Чаплино ялĕнче. 1932-мĕш çултанпа пединститутра вĕренме пуçланă май Ленинградра пурăннă, унтан каллех каялла Чукоткăна пурăнма куçса кайнă. Пединститутра унăн вĕрентекенĕ Катерина Семёновна Сергеева пулнă. Чукоткăра чухне, Чаплино ялĕнче, вăл Утатун текен çын патĕнче, ярангара, пурăнни паллă[4]. Имтукра чухне — Аляляун текен çын патĕнче, вăл вырăсла кăштах пĕлнĕ, ял советĕнче çыруçăра тăнă.

Ленинградра ăслав йĕркелĕмĕнче, Ăслав Академийĕн Чĕлхе институчĕн вырăнти филиалĕнче, ăслав ĕслевçинче тăрăшнă (Иккĕмĕш тĕнче вăрçи хыççăн). Кунта ĕçленĕ çулсенче Чукоткăна командировкăна кайкаласа тăнă. Юлашки çулĕсене Тюмень хулинче пурăнса ирттернĕ. унтах вилнĕ (13.12.1971). Вилтăприйĕ те унăн çав хуларах.

Ăслăлăх ĕçĕсенче яланах вырăнти халăх пулăшăвĕ çине таяннă.

<Куçару: Салико университетра вĕреннĕ чух унран Екатерина Семёновна Рубцова эскимолог, çĕнĕ "Эскимосла-вырăсла сăмахсар" тăваканскер, пулăшу ыйтнă. Шăпах Анатолие шанса панă та ĕнтĕ алçырăва вуласа тĕрĕслессине тата редакцилессине. 1971-мĕш çулта Мускавра тухнă словарĕн умсăмахĕнче Екатерина Семёновна Саликона чĕререн тав тунине палăртнă.>

Ĕçĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Рубцова Е.С. «Русско-эскимосский словарь для начальной школы» (около 6000 слов), составлен при участии эскимосов Ачиргина, Каля, Касыги и Татак. В предисловии к словарю даны «Основные правила орфографии». — Учпедгиз, Л, 1940.
  • Рубцова Е.С. и др. Букварь. Для подготовительного класса эскимосской начальной школы. Л., 1947.
  • Рубцова Е.С. Наша речь. Книга для чтения. Для 2-го класса эскимосской начальной школы. Л., 1948.
  • Руцова, Е.С. Букварь для подготовительного класса эскимосской начальной школы <Текст> : Пер. с эскимос. яз. / Е. С. Рубцова, С. М. Гухуге. - 2-е изд., перераб. - Москва ; Ленинград : Учпедгиз, 1953. - 44 с.; 20 см. - (В помощь учителю эскимосской начальной школы).
  • Рубцова Е.С. Материалы по языку и фольклору эскимосов: чаплинский диалект, Часть 1 Институт языкознания (Академия наук СССР) Изд-во АН СССР, 1954. 554 с.
  • Рубцова Е.С., Анальквасак В. Наша речь. Книга для чтения в первомклассе эскимосской начальной школы. Л., 1955.
  • Рубцова Е.С., Анальквасак В., Танута. Наша речь. Книга для чтения в первом классе эскимосской начальной школы. Л.-М., 1950.
  • Рубцова Е.С., Гухуге С.М. Букварь. Для подготовительного класса эскимосской начальной школы. М.-Л., 1965.
  • Рубцова Е.С. Наша речь. Книга для чтения. Для 2-го класса эскимосской начальной школы. В работе над книгой принимал участие Л. Айнана. Л., 1956.
  • Рубцова Е.С. Эскимосско-русский словарь: 19 000 слов. М., "Советская энциклопедия, 1971. 644 с.

Çавăн пекех пăхăр[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Асăнмалăх[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Вуламалли[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Васильева, Р. Патриоты Севера : [о П. Я. Скорике, Г.А. Меновщикове, Е.С. Рубцовой и И.С. Вдовине] / Р. Васильева // Советская Чукотка. - 1960. - Окт. 19. - С. 4
  • Головацкая, Таисья Павловна. Функционирование иноязычных лексических заимствований в эскимосском языке (чаплинский диалект). (Автореферат диссертации, 2008).
  • Огрызко, В. Рубцова Екатерина Семеновна : [эскимолог] / В. Огрызко // Североведы России : материалы к биографическому словарю / В. Огрызко. - М., 2007. - С. 400. ББК К81д + К74д
  • Транскрипт — 117-мĕш информацие пăхăр.
  • Долматова, Н. Учительница первая моя : (Е. С. Рубцова) / Н. Долматова // Школа - судьба моя : (очерки, воспоминания, интервью) / Магад. обл. ин-т усовершенствования учителей. - Магадан : МАОБТИ, 1990. - 133, [1] с. - 0.70 р., 12.00 р.
  • Выйе Анкана. Екатерина Рубцова. // Тропою Богораза. Научные и литературные материалы / сост. И ред. Л. С. Богословская, В. С. Кривощеков, И. И. Крупник. М. : Институт наследия-ГЕОС, 2008. 352 с. , 2 вклейки, 88 вкладок; илл. (труды ЧФ СВКНИИ ДВО РАН, вып. 10)
  • Кавратагина Галина (3 а класс), Тюников Петр (6 а класс), Рахто Денис (7 а класс). ТВОРЧЕСКАЯ ПОИСКОВАЯ РАБОТА на тему: «РОДИНА МОЯ - СИРЕНИКИ: ИСТОРИЯ, ЛЮДИ, КУЛЬТУРА, ВЕРОВАНИЯ» — информантсем: Авальнун Е.Н., Макарова К.П., Тюникова Э.Н.; ертÿçĕ: Рахто Лидия Юрьевна, истории тата пĕрлĕх пĕлевĕн вĕрентевçи,Провидения шкулĕ»

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]