Тичино

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Disambig gray.svg Çак терминăн урăх пĕлтерĕшсем пур, Тичино (пĕлтерĕшсем) пăхăр.
Тичино
итал. Ticino, ним. Tessin, фр. Tessin, ромш. Tessin
Герб
Герб
Патшалăх Швейцари ялавĕ Швейцари
Статус Кантон
Администраци центрĕ Беллинцона
Йĕркеленĕ вăхăт 1291
Официаллă чĕлхесем итал
Пурăнан халăх 341 652 çын
Йышлăх 2812,5 çын/çм² (5-мĕш вырăн)
Лаптăк 3402 çм²
Тинĕс
шайĕнчи çӳллĕшĕ
 • Максималлă çӳллĕ вырăн

Карттă çинче {{{чăвашла ячĕ}}}
Вăхăт тăрăхĕ CET (UTC+1, çулла UTC+2)
ISO 3166-2 кочĕ CH-TI
Автом. номерĕсен кочĕ TI
Официаллă сайт
Координатсем: 46°19′ с. ш. 08°49′ в. д. / 46.317° с. ш. 8.817° в. д. / 46.317; 8.817 (G) (O)

Тичи́но (итал. Ticino, ним. Tessin, фр. Tessin, ромш. Tessin) — Швейцарин кăнтăр енчи итал чĕлхиллĕ кантонĕ. Администраци центрĕ — Беллинцона хула. 341 652 çын пурăнать (8-мĕш вырăн кантонсем хушинче; 2012 ç.).

Географи[тӳрлет | кодне тӳрлет]

2812 км² территорие йышăнать (5-мĕш вырăнта, кантонсем хушшинче).

Истори[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Кантон 1803 çулта Швейцари конфедерацине кĕнĕ. Тичино кантонĕ Беллинцона тата Лугано кантонĕсен çĕрĕсенчен чăмăрланнă.

Пурăнан халăх[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Кантонра ытларах италошвейцарсем пурăнаççĕ. Тĕн енĕпе ытларахăшĕ — католиксем.

2013 çулхи авăн уйăхĕнче Тичино кантонĕнче пурăнакансем Швейцарире пĕрремĕш паранджапа никаба пĕрлĕхлĕ вырăнсенче тăхăнса çӳреме чармаллишĕн сасăланă (65 % яхăн, референдума хутшăннисенчен)[1].

Патшалăх тытăмлăхĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Саккун тăвакан орган — Мăн канащ (Gran Consiglio), ĕçтăвакан орган — Патшалăх канашĕ (Consiglio di Stato), апелляци инстанцин сучĕ — Апелляци трибуналĕ (Tribunale di appello), пĕрремĕш инстанцин сучĕсем — пĕрремĕш инстанцин пуçиле сучĕсем, суд системин кĕçĕн сыпăкĕ — миравайсем.

Администрацилле пайлани[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Кантон администрацилле пайланни.

Тичино кантон 8 иăрăха пайланать:

Герб Тăрăх Пурăнан халăх
çын (2012)
Халăх
йышлăхĕ

çын/км²
Лаптăк
км²
Тĕп
хула
Лугано Лугано 146 045 439,89 332 Лугано
Локарно Локарно 62 787 106,06 592 Локарно
Мендризио Мендризио 49 557 490,66 101 Мендризио
Беллинцона Беллинцона 49 473 233,36 212 Беллинцона
Ривьера Ривьера 12 731 76,69 166 Биаска
Левентина Левентина 9524 19,84 480 Фаидо
Валлемаджа Валлемаджа 5944 10,45 569 Кевио
Бленио Бленио 5591 15,49 361 Акуаросса
Пурĕпе 341 652 121,45 2813

Ăслăх тата пĕлӳ илни[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Культура[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Паллă вырăнсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Тичинăри Моркоте хула.

Паллă çынсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]