Эсливанова Капитолина Никитична

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Перейти к навигации Перейти к поиску
Эсливанова Капитолина Никитична
Çуралнă вăхăт 1893, чӳк, 7
Çуралнă вырăн Тĕкки картунĕ[1], Шăмăршă вулăсĕ, Пăва уесĕ,Чĕмпĕр кĕперни (халĕ Чăваш Республикин Шăмăршă районĕ), Раççей империйĕ
Вилнĕ вăхăт 1979, çу, 16
Вилнĕ вырăн Мускав, РСФСР, СССР
Патшалăх Раççей империйĕFlag of Russia.svg Раççей империйĕ
Flag of the Soviet Union.svg
Профессисем юрăç, вĕрентевçĕ
Инструментсем сĕрмекупăс
Жанрсем опера

Эсливанова Капитолина Никитична (качча тухсан — Максимова, çапах та чăваш культуринче ытларах хĕр чухнехи хушамачĕпе паллă, Тĕкки картунĕ[1], Шăмăршă вулăсĕ, Пăва уесĕ, Чĕмпĕр кĕперни, халĕ Чăваш Республикин Шăмăршă районĕ, 1893, чӳк, 7Мускав, РСФСР, СССР, 1979, çу, 16) — юрăç, 1913-мĕш çулта Чĕмпĕр хулинче М.И.Глинка композиторăн "Патшашăн хунă пурнăç" оперăпа лартнă спектакле хутшăннипе паллă. Çавăн пекех вăл паллă чăваш мусăкçисен (Ф.П.Павлов, С.М.Максимов, Г.М.Максимова, А.А.Петров) пурнăçĕнче тата пултарулăхĕнче çав тери пысăк вырăн йышăнни те куçкĕрет[1].

Биографи[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Вăрманçă килйышĕнче, Тĕкки картунĕнче[1] çуралса ÿснĕ. Паянхи кун ку картун пуррипе çукки те, вăл ăçталларах вырнаçнă пулни пирки те нимĕн те паллă мар. Вĕсен несĕлĕ хальхи Çĕпрел районĕнчи Чăваш Ишлĕ ялĕнчен тухнă çынсем пулнă.

Чĕмпĕрти чăваш шкулне пĕтернисен йышĕнче[2] Капитолина Эсливанована тата унпа пĕртăваннисене (йăмăкĕсене) пурне те "вырăс" тесе палăртнă, — ытти çăлкуçсем урăхла çирĕплетеççĕ, "чăваш" теççĕ. Çакă, пĕр енчен, питĕ тĕлĕнмелле пек. Тепĕр енчен, кунта тĕлĕнмеллиех те çук-тăр. Мĕншĕн тесен 1910-1911-мĕш çулсенчи лару-тăрăва кăтартакан пĕр документра Чăваш Ишлĕ ялĕнче вырăссем (кусене малтан асăннă) тата чăвашсем (кусене кайран асăннă) пурăнаççĕ тесе палăртнă[3]. Çапла вара, Эсливановсен йăхăнче чăнах та "вырăс юнĕ" текенни пулма пултарнă. Хальхи вăхăтра Чăваш Ишлĕ ялĕнче вырăссем те пурăнаççĕ текен хыпар çук. Вырăссен тăхăмĕсем паянхи куна чăвашсем хушшинче "ирĕлсе" пĕтнĕ пулмалла. Чăваш Ишлине вырăссем килсе вырнаçасси, сăмахра, крепостла йĕркене пăрахăçланипе (1861) çыхăнма пултарнă.

К.Н.Эсливанован несĕлĕсем:

  • Ашшĕ — Эсливанов Никита Савельевич (1851-?)
  • Амăшĕ — Эсливанова (Свинцова) Ольга Мартемьяновна (1863-1942)[4]

Капитолина Никитичнан хĕрĕ Галина Степановна Максимова хăйĕн "О пережитом" аса илĕвĕнче пĕлтернĕ тăрăх вĕсен "Эсливанов" хушамачĕ "Ĕçлĕ Иван" сăмах çаврăнăшĕнчен тухнă пулать. Шел, ку хыпара ытти çăлкуçсемпе çирĕплетме халлĕхе май çук.

Асăнмалăх[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Хисеп[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Килйыш[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Венчете тăни 1913-мĕш çулхи майăн 26-мĕшĕнче Чĕмпĕрти чăваш шкулĕн çумĕнчи Сăваплă Хакăл Апостолсем çине Аннин чиркĕвĕнче пулса иртнĕ.

Çавăн пекех ытти тăванĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • К.Н.Эсливанован йăмăкĕ Антонина Патăрьел районĕнчи Турхан ялне качча тухнă. Унта вăл упăшкипе пĕрле чăваш композиторне Петров Анатолий Алексеевича çуратса çитĕнтернĕ[9].
  • Чĕмпĕрти чăваш шкулне пĕтернĕ хыççăн 1900-1901-мĕш çулсенче Хурăнварти икĕ класлă шкулта физика вĕрентнĕ Эсливанов Пётр Никитич та Капитолина Никитичнан çывăх тăванĕ пулма пултарать[10].
  • Лидия тата Серафима пĕртăванĕсем Шупашкарта вилнĕ, вĕсене унтах пытарнă[11].
  • Мускавра Никита (хими ăславĕсен докторĕ) тата Алексей (хими ăславĕсен кандидачĕ) мăнукĕсем пурăнаççĕ[11].
  • Ытти тăванĕсенчен çаксене асăнмалла: Владислав Игумнов (Шупашкар), Валерий Игумнов (США)[11].

Вуламалли[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Эсливанова, К. Н. Нихӑҫан манӑҫми Иван Митрофанович... / К.Эсливанова ; Иван Ахрат [хатӗрленӗ] // Хыпар. - 2003. - 27 раштав
  • Наумова, Т. Вӗсене аслати кӗмсӗртетнӗн алӑ ҫупнӑ : [Степан Максимов композиторӑн малтанхи мӑшӑрӗ Капитолина Никитичнапа вӗсен тӑватӑ хӗрӗ ҫинчен] / Т. Наумова // Чӑваш хӗрарӑмӗ. – 2011. – 27 ҫурла – 2 авӑн (№ 33). – С. 2.

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. ^ 1, 2, 3 тата 4 Илюхин Ю.А. Чăваш энциклопедийĕнчи статья.
  2. ^ Александров, Геннадий. Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнчен вĕренсе тухнисем (1868-1919). — "Хыпар" хаçат, 1996, çурла, 3.
  3. ^ Макаров, Валентин Федорович (1941-). Прошлое нашего края и села Алёшкин-Саплык <Текст> : краткая история села Алёшкин-Саплык <Дрожжановского района Республики Татарстан> : историко-этнографические очерки : книги первая и вторая / Валентин Макаров. - Ульяновск : Печатный двор, 2012. - 527 с. : ил., портр., табл.; 22 см.; ISBN 978-5-7572-0317-1 (в пер.) — 67-мĕш страницăна пăхмалла.
  4. ^ Семейные деревья MyHeritage
  5. ^ Каярахпа уйрăлнă.
  6. ^ Фёдоров Н. Неизвестное об известном// Цивильский вестник. — 2002. — № 100 (9284) (29 октября).
  7. ^ Илюхин Ю. А. Максимова Галина Степановна // Электронная Чувашская энциклопедия
  8. ^ Сдержанный и чуткий аккомпаниатор // Министерство культуры, по делам национальностей и архивного дела Чувашской Республики, 21 апреля 2004 года
  9. ^ Макарова, Светлана. 80 лет композитору и педагогу Анатолию Петрову.
  10. ^ Хурăнвар шкулĕн историйĕ.
  11. ^ 1, 2 тата 3 Публикации » Сдержанный и чуткий аккомпаниатор.

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]