Акацирсем

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Перейти к навигации Перейти к поиску

Акацирсем (грек. Άκατίρων, лат. gens Acatzirorum) — III—IV ĕмĕрсенче Европăра, Тăнăвартан пуçласа Тухăç Балтикаçумне çити тата Атăлăн тури юхăмĕн çĕрĕсенче выльăх ĕрчетсе пурăннă юркăн халăх. Халăха çулпуçсем ертсе пынă, вĕсем Атăл хунĕсен пăхăнăвне пĕтĕмĕшлех кĕмен.

Акацир этносĕн генезисĕ пирки тĕрлĕ верси пур: чи палли вĕсене хунсемпе çыхăнтарать, çаплах Приск Панийский пĕлтернипе, акацирсем — çурçĕр скиф йăхĕ. 463 çул тĕлнелле Азирен анăçалла огурсем, сарагурсем (шурă огурсем), оногурсем — (вунă огур) — тапăнса кайнă, 466 çулта çак йăхсем акацирсене аркатнă, çакăн хыççăн хунсем те пĕтеççĕ. Каярах çак огур йăхĕсен тĕпĕнчен çĕнĕ этноним — пăлхар — тухнă.

Историксем этнонима тĕрĕксемпе çыхăнтараççĕ (agaç äri - «вăрман çынĕ») тата вăтам ĕмĕрсенчи агачэри туркмен йăхĕпе пĕр теççĕ[1][2][3].

Тепĕр гипотезăпа, хасарсене акацирсен нĕселĕсем теççĕ. Çакăн пек Иордан çине кăтартса çыхăнтарни VII ĕмĕрти [[Равенна космографийĕ|Равенна космографинче]] пур теççĕ, анчах та Иордан çырнисенче çакнашкал çирĕплетсе кăтартни çук[4].

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. ^ Рашид ад-Дин "Легенды об Огуз-хане. Племенное деление туркмен", Извлечение из "Джами ат-Таварих", Материалы по истории туркмен и Туркмении, Том I. VII-XV вв. Арабские и персидские источники.. М.-Л. АН СССР. (1939). — «Агачери. В старые времена этого имени не было. В то время как племена Огуза пришли в эти области, толпу из них, которая имела юрт в пределах лесов, назвали этим именем, агач-ери, то есть «лесной человек», подобно тому как людям из монгольских племен, юрт которых был близ леса, положили имя оин ирген, то есть «лесное племя»»
  2. ^ С.Атаныязов Словарь туркменских этнонимов. Ашхабад, Ылым (1988).
  3. ^ Sinor, Denis (1990). The Cambridge History of Early Inner Asia. Cambridge University Press. P. 191.
  4. ^ Подосинов А. В. Северо-Восточная Европа в «Космографии» Равеннского Анонима // Восточная Европа в исторической ретроспективе. К 80-летию В. Т. Пашуто. — М., 1999. — С. 231.

Литература[тӳрлет | кодне тӳрлет]