Чукун çул

Чукун çул

Чукун çул транспорчĕ - пассажирсене тата тиевсене рельсран тунă çулсем тăрăх туртса çӳрекен транспорт тĕсĕ.

Чукун çул

Чукун çул тени çĕр (е кĕпер, тоннель, эстакада) çине рельссем хурса транспорта çӳреме юрăхлă çула пĕлтĕрет. Чукун çул пĕр е юнашар вырнаçтарнă темиçе çулран тытăнса тăрать.

2006-мĕш çул тĕлне Раççейри чукун çулсен тăршшĕ 85100 км, трамвай çулĕсен - 2800 км, метрополитенăн - 440 км пулнă.

Истори

GWR 5101 пăравус туртса пыракан ретро-пуйăс Great Central Railway чукун çулĕ çинче

Тепловус (сулахайра) тата электровус (сылтăмра).

Чукун çулсене XIX ĕмĕр пуçламăшĕнче Англире, Бельгинче тата Францинче тума тытăннă.

10 000 км вăрăмрах чукун çуллă çĕршывсем:

№	Çĕршыв	Чукун çул тăршшĕ (км)	Тачăлăхĕ
	Пĕтĕм тĕнче	1 134 429
1		226 427	23,79
2		87 157	5,10
3		77 834	8,11
4		63 327	19,26
5		46 688	4,68
6		41 896	117,35
7		37 855
8		31 409
9		29 213	53,40
10		28 857
11		23 506	62,21
12		22 314	71,36
13		21 655	35,87
14		20 872
15		19 729	65,49
16		17 516	8,88
17		16 454	67,21
18		15 288	30,74
19		13 700
20		11 633	25,85
21		10 788	45,42

.

Ытти çĕр-шывсемпе çыхăнман чукун çул системисем

• Австрали
• Гайана
• Израиль^{[çăлкуç?]}
• Индонези
• Куба
• Мадагаскар
• Мьянма
• Çĕнĕ Зеланди
• Панама
• Суринам
• Тайвань
• Фиджи
• Филиппинсем
• ЦАР
• Шри-Ланка
• Ямайка
• Япони

Чукунçулсăр патшалăхсем

• Антигуа тата Барбадуа
• Афганистан
• Багам утравĕсем
• Барбадос
• Бахрейн
• Белиз
• Буркина-Фасо
• Бурунди
• Бутан
• Вануату
• Гвиней-Бисау
• Гренада
• Доминика
• Хĕвеланăç Сахара
• Исланди
• Йемен
• Кабо-Верде
• Катар
• Кипр
• Кирибати
• Комор утравĕсем
• Лесото
• Ливи
• Маврикий
• Мальдив утравĕсем
• Мальта
• Мартиника
• Маршалл утравĕсем
• Микронези
• Папуа Çĕнĕ Гвиней
• Руанда
• Самоа
• Сан-Томе тата Принсипи
• Сейшел утравĕсем
• Сент-Винсент тата Гренадинсем
• Сент-Китс тата Невис
• Сент-Люси
• Тимор
• Тонга
• Тринидад тата Тобаго
• Тувалу
• Палау
• Чад
• Экваторти Гвиней.

• 
  Парисри Сен-Лазар вокзалĕ
• 
  Парисри Сен-Лазар вокзалĕ
• 
• 
  Ван Гог
• 
  Савицкий Константин. Чукун çула майлани
• 
  Иннесс Джордж. «Лакванна айлăмĕ»

Каçăсем

• Чукун çул транспорчĕн кун-çулĕ
• Чукун çул куçарăвĕсен схеми
• Тĕнчери Чукун çулсен порталĕ 2010 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.
• «Паровоз ИС». Раççей чукун çул порталĕ*
• «Железные дороги мира» журналăн электронла версийĕ 2007 ҫулхи Юпа уйӑхӗн 9-мӗшӗнче архивланӑ.
• «Вестник ВНИИЖТ» журналăн электронла версийĕ 2007 ҫулхи Юпа уйӑхӗн 6-мӗшӗнче архивланӑ.
• Журнал «Локомотив» 2010 ҫулхи Нарӑс уйӑхӗн 22-мӗшӗнче архивланӑ., Журнал «Вагонный парк» 2011 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 16-мӗшӗнче архивланӑ.
• Тĕнчери Чукун çулсен чи кăсăк маршручĕсем 2011 ҫулхи Ака уйӑхӗн 21-мӗшӗнче архивланӑ.
• Планетăн 10 капăр чукун çул маршручĕсем 2014 ҫулхи Нарӑс уйӑхӗн 3-мӗшӗнче архивланӑ.
• Латин Американ хурçă магистралĕсен ассоциацийĕ (испанла тата португалла) 2010 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 10-мӗшӗнче архивланӑ.