Функцин тăхăмĕ: различия между версиями

Перейти к навигации Перейти к поиску
нет описания правки
Нет описания правки
Нет описания правки
 
Функцин тухсатăранĕ — хăй те функци. Эппин унăнне те тухсатăранне тупма пулать. Малалла та çавăн пек. Çапла вара иккĕмĕш тухсатăран, виççĕмĕш тухсатăран, тваттăмĕш тухсатăран,..., n-мĕш тухсатăран пирки те калаçма май пур.
 
Функцин тăхăмне тупнине (çавнашкал ĕçхĕле) диффференцилени (дифференцилев) теççĕ, анчах та вăл сăмахăн урăх пĕлтерĕшсем те пур (кун пирки [[Дифференцилени (пĕлтерĕшсем)|Дифференцилев (пĕлтерĕшсем)]] статьяна пăхăр).
== Истори ==
Классикăлла [[дифференциаллă шутлав]]ра тăхăма [[чикĕ (математика)|чикĕ]] урла палăртаççĕ, анчах истори енчен чикĕсен теорийĕ дифференциалла шутлавран каярах çуралнă. Вăхăт шăвăмĕ май, тăхăма малтан кинематикăлла ([[хăвăртлăх]] пек) е геометрилле (сĕртĕнекен йĕрĕн тайăмĕ пек) ăнлантарнă. [[Ньютон, Исаак|Ньютон]] тăхăма ''флюкси'' тенĕ, функци символĕ çинчи пăнчăпа кăтартнă. Лейбниц шкулĕнче никĕсри ăнлав [[Дифференциал (математика)|дифференциал]] пулнă<ref name="Kol">''[[Колмогоров, Андрей Николаевич|Колмогоров А. Н.]], [[Абрамов, Александр Михайлович (математик)|Абрамов А. М.]], Дудницын Ю. П.'' Алгебра и начала анализа. Учебник для 10-11 классов средней школы. - М., Просвещение, 1994. - ISBN 5-09-006088-6. - C. 155-156</ref>.
 
Вырăс чĕлхинчи «производная функция» термина чи малтан [[Висковатов Василий Иванович|В. И. Висковатов]] кĕртнĕ, вăл ăнлав французла ''dérivée'' термина вырăсла тÿррĕн куçарни пулать, лешĕнпе вара [[Лагранж, Жозеф Луи|Лагранж]] усă курнă<ref>[[Комков, Геннадий Данилович|Комков Г. Д.]], Левшин Б. В., Семенов Л. К. Академия наук СССР. Краткий исторический очерк том 1. 1724—1917. 1977. М. Издательство [[Наука (кăларавăш)|Наука], с.173. 2-мĕш кăларăм</ref>.
== Çавăн пекех ==
*[[Харпăр тăхăм]]
*[[Хутăш харпăр тăхăм]]
== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}
 
{{Дифференциала шутлани}}
21 080

правок

Навигаци