Меркури (планета)

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Меркури Mercury symbol.svg
Меркури (MESSENGER укерчĕкĕ)
Орбита хаклăхĕсем
Афели 69 816 927 км
0,46669733а. е.
Перигели 46 001 210 км
0,30749909 а. е.а. е.
Мăн çурма тĕнĕл 57 909 068 км
0,38709821;а. е.
Орбитăн эксцентриситечĕ 0,20530294
Орбитăн тапхăрĕ 87,969
Синод тапхăрĕ 115,88 кунсем
Орбиталлă хăвăртлăх 47,87 км/ç
Тайлăм 3,38° (о. с. э.)
Хăпаракан çыххин долготти 48,330541°
Перицентр аргуменчĕ 29,124279°
Спутниксем çук
Физикăллă хаклăхсем[1]
Вăтам радиус 2439,7 ± 1,0 км
Çийĕн лаптăкĕ 7,48·107км²
0,147 Çĕр
Чăмăртану < 0,0002
Калăпăш 6,08272·1010 км³
0,056 Çĕр
Йывăрăш 3,3022·1023 кг
0,055 Çĕр
Вăтам тачăлăх 5,427  г/см³
Экватăрти йывăрăш вăйĕ 3,7 м/с²
0,377 g
Иккĕмĕш космос хăвăртлăхĕ 4,25 км/ç
Сидериллĕ çаврăну тапхăрĕ 87,969 дней[2] кунсем
Экватарти çаврăш хăвăртлăхĕ 10,892 км/ч
Планетăн çаврăнăш тĕнĕл тайăлăвĕ 10,01°
Тӳррĕн хăпарни, çурçĕр полюсĕнче 18 с 44 мин 2 ç
272,76°
Тайлăмĕ 61,45°
Альбедо 0,119
Çăлтăрăн курăнуллă виçи
Кĕтес пысăкăшĕ 9,7" — 66,0"
Температура
Чи сивви 90 К
(−183 °C)
Вăтам 340 К
(67 °C)
Чи вĕри 700 К[3]
(427 °C)
Атмосфера шучĕсем
Атмосфера пусăмĕ
Шучĕсем 31,7 % кали
24,9 % натри
9,5 %, А. кислород
7,0 % аргон
5,9 % гели
5,6 %, М. кислород
5,2 % азот
3,6 % углекислый газ
3,4 % шыв
3,2 % водород
Кĕскетнисен таблици
о. с. э. Хĕвел экваторĕнчен шутласан
Disambig gray.svg Çак терминăн урăх пĕлтерĕшсем пур, Меркури пăхăр.

МеркуриХĕвел системин Хĕвел патне чи çывăх планета. Хĕвел тавра 88 талăкра çаврăнать. Плутона планета статусĕнчен кăларсан Меркури Хĕвел системинчи чи пĕчĕкпланета тăрса юлнă.

Тĕп хыпарĕсем[тӳрлет]

Курăнакан çăлтăр капашĕ −1,9-рен 5,5 таран ылмашать[4]. Анчах ăна Хĕвелтен кĕтес хутлĕхĕ пĕчĕк пулнипе (максимум 28,3°)[5] сăнама питĕ йывăр. Çӳллĕ широтасенче Меркуринче каçпа нихăçан та курма пулмасть. Ăна каçхине питĕ пĕчĕк тапхăрта кăна курма пулать. [6]. Сăнама Меркурин элонгаци вăхăчĕнче ирхине е каçхине лайăх вăхăт., çулталăка темиçе хут пулать. Халлĕхе планета çинчен нумаях пĕлмеççĕ. Маринер-10 аппарат 1974-1975-мĕш çулсенче планетăн лаптăкĕн 40—45 % кăна сăнама пултарнă. 2009-мĕш çулта кăна ăсчахсем Маринер-10 тата MESSENGER[7] апаратăн ӳкерчĕкĕсене усă курса Меркурин тулли картине тунă. MESSENGER Меркури тавра 2008-мĕш çулхи кăрлачра çаврăннă, 2011-мĕш çулта тепĕр хут планета тавра çаврăнаса кĕтеççĕ. Нумай вăхăт хушши Меркури Хĕвел енне ялан пĕр енĕпе тăрать тесе шутланă. Анчах Меркури талăкĕ 58,65 çĕр талăкĕпе пĕр тан пулни паллă, ку меркури çулĕн 2/3 меркурианского года[8] пайĕ.

Физика пахалăхĕсем[тӳрлет]

Меркури, Венеры, Çĕр тата Марс танлаштару пысăккăшĕ
Меркури пичĕ уйăхăн евĕр(MESSENGER ӳкерчĕкĕ)

Меркури радиусĕ 2439,7 ± 1,0 км[9]. Ку Юпиĕр спутникĕн Ганимедăн тата Сатурн спутникĕн Титанăнинчен пĕчĕкрех. Планета масси 3,3·1023 кг. Вăтам тачăлĕхĕ Çĕртен кăшт кăна сахалрах — 5,43 г/см³. Ирĕклĕ ӳкнин хăвăртланăвĕ - 3,70 м/с²[10]. Иккĕмĕш космос хăвăртлăхĕ— 4,25 км/с[10]. Хĕвеллĕ енчи вăтам температури 623 К (349,9 °C), каçхи — 103 К (−170,2 °C) кăна. Чи пĕчĕк температура 90 К (−183,2 °C), чи пысăкки — 700 К (426,9 °C)[11] кăнтăрла çитет.

Çаван пекех пăхăр[тӳрлет]

Вуламалли[тӳрлет]

  • Бронштэн В. Меркурий — ближайший к Солнцу // Аксёнова М. Д. Энциклопедия для детей. Т. 8. Астрономия — М.: Аванта+, 1997. — С. 512—515. — ISBN 5-89501-008-3
  • Ксанфомалити Л. В. {{{пуçелĕк}}}. — № 2.
  • Маров М. Я. Планеты Солнечной системы. — Наука.
  • Гребеников Е.А., Рябов Ю.А. Поиски и открытия планет. — Наука. — 65000 экз.
  • Солнечная система. — Физматлит. — ISBN 978-5-9221-0989-5

Асăрхатарусем[тӳрлет]

  1. ^ Solar System Exploration: Planets: Mercury: Facts & Figures
  2. ^ David R. Williams. Mercury Fact Sheet (акăлч.). NASA (30 ноября 2007). Тĕрĕсленĕ 12 февраля 2009.
  3. ^ ESA Science & Technology: Background Science (акăлч.). Европейское космическое агентство. Тĕрĕсленĕ 20 пуш уйăхĕн 2009.
  4. ^ Mercury fact sheet — NASA
  5. ^ Сведения о Меркурии..
  6. ^ Меркурий - характеристики и наблюдение..
  7. ^ Впервые составлена полная карта Меркурия. Lenta.ru (16 декабря 2009). Тĕрĕсленĕ 13 çурла уйăхĕн 2010.
  8. ^ Robert G. Strom {{{пуçелĕк}}}. — Springer, 2003. — ISBN 1-85233-731-1
  9. ^ Mercury Fact Sheet. NASA Goddard Space Flight Center (November 30, 2007). Тĕрĕсленĕ 28 çу уйăхĕн 2008.
  10. ^ 1 тата 2 Munsell, Kirk; Smith, Harman; Harvey, Samantha Mercury: Facts & Figures. Solar System Exploration. NASA (May 28, 2009). Тĕрĕсленĕ 7 ака уйăхĕн 2008.
  11. ^ Background Science. BepiColombo. European Space Agency (August 6, 2010). Тĕрĕсленĕ 6 çурла уйăхĕн 2010.

Каçăсем[тӳрлет]