Вандалсем

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Vandal alan kingdom 526.png

Вандалсем, — готсене тăванла авалхи герман халăхĕ.

Истори[тӳрлет]

Пирĕн эрăн пĕрремĕш пинçуллăхăн пуçламăшĕнче Балтика тинĕсĕн хĕрринче (Пшеворск культури) пурăннă. Каярах кăнтăралла куçма пуçланă — Силезипе Моравине çитнĕ. Унта вара вĕсем икĕ пая пайланнă: хасдингсемпе силингсем çине.

Хуннсем хĕснине пула V ĕмĕр пуçламăшĕнче алансемпе пĕрле анăçалла куçма тивнĕ. 407 çулхи кăрлач уйăхĕн 1-мĕшĕнче вĕсем франксене çĕмĕрсе тăкса Рим империне кĕрекен Галлине çитнĕ. 409 çулхи юпа уйăхĕн 13-мĕшĕнче вĕсем Пиреней çурутравне çитсе унта пурăнма тытăннă. 417-418 çулсенче вĕсене хирĕç Рим исперийĕ пуçарнипе вестготсем тухнă. Темиçĕ çапăçу хушшинче силингсене ним юлми çапса çĕмĕрнĕ. Хасдингсем вăл вăхăтра çурутраван кăнтăр енне çитме май тупса 429 çулта Çурçĕр Африкăна куçнă. 439 çулта вĕсем унта патшалах йĕркеленĕ, тĕп хулине Карфагена тунă. Вăл патшалăх 533 çулчченех пурăннă. 533 çулта Верисарий ертсе пыракан Тухăç Рим империйĕн çарĕ вандалсене тĕппипех çапса çĕмĕрнĕ.

Патшисем[тӳрлет]

  1. Годагисл (—407)
  2. Гундерих (407–428)
  3. Гейзерих (428–477)
  4. Хунерих (477–484)
  5. Гундамунд (484–496)
  6. Тразамунд (496–523)
  7. Хильдерих (523–530)
  8. Гелимер (530–534)

Вуламалли[тӳрлет]

  • Вандалы, Ф. А. Браун}}
  • Альфан Л. Варвары. От великого переселения народов до тюркских завоеваний XI века. — СПб.: 2003.
  • Дилигенский Г. Г. Северная Африка в IV—V вв. — М.: 1961.
  • Диснер Г.-И. Королевство вандалов. Взлет и падение. — СПб.: Евразия, 2002.
  • Корсунский А. Р., Гюнтер Р. Упадок и гибель Западной Римской империи и возникновение германских королевств. — М.: 1984.
  • Сиротенко В. Т. История международных отношений в Европе во второй половине IV — начале VI вв. — Пермь: 1975.
  • Сиротенко В. Т. Народные движения в Северной Африке и королевство вандалов и аланов: Учеб. пособие. — Днепропетровск: 1990.

Çăлкуçсем[тӳрлет]