Крым тутарĕсем
«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
{
| крым тутарĕсем, крымсем qırımtatarlar, qırımlar къырымтатарлар, къырымлар |
|
|---|---|
91px |
|
| И. Гаспринский • Н. Челебиджихан • М. А. Джемилев | |
| Пур йышĕ: | 500 000 - 2 000 000[1] |
| Вырнаçăнни: | Шаблон:Ялавлани/Украина: 248 193 (2001 çулхи çырав)[2] Шаблон:Ялавлани/Узбекистан:
|
| Чĕлхе: | крым тутар, вырăс, турккă |
| Тĕн: | Ислам |
| Тăван халăхсем: | кумыксем, карачайсем, балкарсем, турккăсем, гагаузсем, туркменсем, азербайджансем |
.svg){kind=small}
Кры́м тутарĕсем (крым-тут. qırımtatarlar, къырымтатарлар, ед. ч. qırımtatar, къырымтатар) е кры́мсем[9][10][11] (крым-тут. qırımlar, къырымлар, пĕр. х. qırım, къырым) — историлле Крымра чăмăртаннă халăх. Алтай çемьинчи тĕрĕк ушкăнĕнчи крым тутар чĕлхипе пуплеççĕ. Крым тутарĕсен чылайрахăшĕ — ханафит мазхабĕ йышĕнчи мусульман-суннитсем.
Тупмалли |
[тӳрлет] Кун-çулĕ
[тӳрлет] Этногенез
[тӳрлет] Крым ханлăхĕ
Ӳкерчĕк:ТКМ татарское оружие.jpg
Крым тутарĕсен XVI—XVII ĕмĕрсенчи кăралĕ
[тӳрлет] Раççей империнче
[тӳрлет] Граждан вăрçи тата Крым АССР-ĕ
[тӳрлет] Крым нимĕç оккупацинче
1941 çулхи чӳкĕн варринчен пуçласа 1944 çулхи çăвăн 12-мĕшĕччен Крыма нимĕç çарĕсем ярса илнĕ.
[тӳрлет] Тĕн
[тӳрлет] Крым тутарĕсен литератури
XX ĕмĕрти паллă крым тутарĕсен паллă çыравçисем:
- Амди Гирайбай
- Бекир Чобан-заде
- Эшреф Шемьи-заде
- Дженгиз Дагджи
- Шакир Селим
- Эмиль Амит
- Шамиль Алядин
- Эрвин Умеров
[тӳрлет] Субэтноссем
[тӳрлет] Апат-çимĕçĕ
Йăла ĕçми — буза.
[тӳрлет] Асăрхавсем
- ^ 500 пине яыхăн малтанхи СССР республикисенче, Румынире тата Болгарире, темиçе çĕр пин Турцире. Турцире наци шучĕпе статистикăна пичетлемеççĕ, çавна пула тĕп-тĕрĕс хыпар çук.
- ^ 1 тата 2 Всеукраїнський перепис населення 2001. Русская версия. Результаты. Национальность и родной язык.
- ^ Этноатлас Узбекистана
- ^ О миграционном потенциале крымских татар из Узбекистана и др. к 2000 г.
- ^ 1989 ç. Халăх çыравĕпеУзбекистанра 188 772 крым тутарĕ пурăннă.([1]) Кун чухне, СССР аркансан пĕр енчен, Узбекистанри крым тутарĕсен пĕр пайĕ тăван çĕршывне Крыма таврăннине, тепĕр енчен — Узбекистанри чылай крым тутарĕ хăйне çыравра «тутар» тесе палăртать. Хаклавсемпе, 2000-мĕш çулсенче Узбекистанра 150 пине майлă крым тутарĕ пурăннă. чел.([2]). 1989 ç. Узбекистанра тутарсен йышĕ 467 829 çын ([3]) тата 2000 çулта 324 100 яхăн çын шутланнă; тутарсем крым тутарĕсемпе пĕрле 1989 ç. Узбекистанра 656 601 çын, 2000 ç. — 334 126 çын пурăннă. Крым тутарĕсем çак шутран хăш пайĕ пулать чăннипе (!), тĕп тĕрĕсси паллă мар. Официаллă 2000 ç. Узбекистанра 10 046 крым тутарĕ пулнă ([4])
- ^ Румынири 2002 ç. Халăх çыравĕпе наци йышĕ
- ^ 1, 2, 3 тата 4 Пĕтĕм Раççейри 2002 çулхи халăх çыравĕ. Тĕрĕсленĕ 24 раштав уйăхĕн 2009.
- ^ Болгарири 2001 ç. халăх çыравĕ
- ^ Тюркские народы Крыма. Караимы. Крымские татары. Крымчаки. Отв. ред. С. Я. Козлов, Л. В. Чижова. Мускав, Наука, 2003.
- ^ Озенбашлы Энвер Мемет-оглу. Крымцы. Сборник работ по истории, этнографии и языку крымских татар. Акмесджит, Доля, 1997.
- ^ Очерки истории и культуры крымских татар. Под. ред. Э. Чубарова. Симферополь, Крымучпедгиз, 2005.
[тӳрлет] Вуламалли
- Валерий Возгрин «Исторические судьбы крымских татар»
- «Крымскотатарская энциклопедия», пуçтараканĕ Рефик Музафаров, Симферополь 1993-95.
[тӳрлет] Çавăн пекех пăхăр
 |
Крым тутарĕсем Викиампарта? |
|---|
- Крым тутарĕсен гимнĕ
- Крым тутарĕсен этеплĕхĕ
- Фильм «Испытание любви»
- Крым ханлăхĕ
- Крым тутар халăхĕн меджлисĕ
- Милли Фирка —Крым тутарĕсен наци партийĕ.
[тӳрлет] Каçăсем
- Крым тутарĕсен этеплĕх сайчĕ
- Alem-i Medeniye — сайт, посвящённый крымскотатарской культуре
- Крымскотатарская музыка
- Крым тата крым тутарĕсем.
- Крым тутарĕсен виртуаллă кун-çул музейĕ Ларишес.
- Республиканская Крымскотатарская библиотека им. И. Гаспринского
- Декоративно-прикладное искусство крымских татар
- Каталог ссылок на крымскотатарские ресурсы
- Сайт крымской молодёжи
- Крым тутар порталĕ QIRIMTATAR.org
- Крым тутар çамрăкĕсен центрĕ
- «Бизим Къырым» (Пирĕн Крым) этем пĕрлĕх йĕркелĕвĕ
- Библиотека публикаций о крымских татарах (79 статья)
- Турцири крым тутарĕсен диаспори порталĕ
- Русский язык крымских татар как отражение национальной идентичности (акăлч.)
- Крым тутарĕсен юмахĕ-халапĕ
- Рославцева Л. И. Одежда крымских татар.
- «Свадеба крымских татар» советы от ведущего Владимира Никольского.
- Крым тутарĕсен туй йăли.
