Тĕрĕксем

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Тĕрĕксем — Алтай çĕрĕпе Çурçĕр Китай çеçенхирĕсенче I пин çуллăхра чĕлхе пĕрлӳлĕхĕпе йĕркеленнĕ этнос.

Пĕтĕмĕшле хыпарсем[тӳрлет]

Тĕрĕксем тухнă вырăн — Вар Ази (Алтай, Джунгари). Чылай хушă тĕрĕк тата монгол йăхĕсем юнашар пурăннă, кӳршĕ халăхĕн чĕлхине те пĕлнĕ. Пирĕн эра пуçламăшĕнче Вăтам Азире тĕрĕксем çумне индоевропейсем хутшăннă[1][2]. Вăтам ĕмĕрсенче тĕрĕксем хĕвеланăçнелле куçма тытăнаççĕ.

Кун-çулĕ[тӳрлет]

Тĕрĕк халăхĕсен тата патшалăх-территорисен классификацийĕ[тӳрлет]

Авалхи тĕрĕк халăхĕсем[тӳрлет]

Тĕрĕк тĕнчи, Махмуд Кашгари (XI ĕмĕр) шучĕпе

Хальхи тĕрĕк халăхĕсем[тӳрлет]

Тĕрĕк халăхĕсем тĕнчере XXI ĕмĕрĕн пуçламăшĕ тĕлне. 750px

  • Хăй тĕрĕк халăхĕсем

Хальхи ирĕклĕ тĕрĕк патшалăхĕсем[тӳрлет]

Хальхи тĕрĕк наци автономисем[тӳрлет]

КХР
Раççей
Молдави
Узбекистан

Галерейă[тӳрлет]

Вуламалли[тӳрлет]

  • Ганиев Р.Т. Восточно-тюркское государство в VI - VIII вв.. — Екатеринбург: Издательство Уральского университета, 2006. — С. 152. — ISBN 5-7525-1611-0

Каçăсем[тӳрлет]

Асăрхавсем[тӳрлет]

  1. ^ Средняя Азия
  2. ^ Возникновение тюрков
  3. ^ Говорят на особом чăваш чĕлхин кĕçĕн карачин калаçăвĕ.
  4. ^ Тапаларсем, кăнтăр алтайсем, кăркăссе тата кăпчаксем Фергансем, кăпчаксемпе çывăх, пулас
  5. ^ чулăм чĕлхин анат чулăм калаçăвĕпе усă кураççĕ (усă курнă).
  6. ^ Говорят на Шор чĕлхин кондом шор калаçăвĕпе пуплеççĕ.
  7. ^ карлу тата кăркăс чĕлхисем евĕр лобнор чĕлхипе калаçаççĕ.
  8. ^ Хотон чĕлхи, пур пулсан, ытларах карлук тата кăркăс уйрăмлăхĕсемлĕ.
  9. ^ Халаджăсем огуз ушкăнне кĕмеççĕ, вĕсем огузсемпе (сельджуксемпе) пĕрле Казахстанăн тата юнашар Иранпа Афганистан çĕрĕсенчен куçса тухнă аргу йăхĕсен нĕселĕсем пулаççĕ. Гипотезăпа килĕшӳллĕ, халадж тата ытти карлук-уйгур чĕлхисем тата карлук-хорезм чĕлхисем пĕрлĕ пулмаççĕ.
  10. ^ А.В. Дыбо гипотезипе, вар-хĕвелтухăç тĕрĕкĕсем, карлуксем (халаджисемпе авалхи карлуксемсĕр пуçсăр) тата кăпчаксем пĕрлĕ карлук-кăпчак ушкăнне кĕреççĕ.
  11. ^ Крым тутар чĕлхин вăтам диалекчĕпе калаçаççĕ.
  12. ^ Караимсем — тĕрĕк чĕлхиллĕ этнос, караизм тĕнне (хăш чух ăна иуда тĕнĕн уйрăм ĕлки теççĕ) тытаççĕ. Пĕр версипе, хасарсен нĕселĕсем пулаççĕ. Крым тутар чĕлхин караим чĕлхипе калаçаççĕ.
  13. ^ Крымчаксем — тĕрĕкленнĕ крым еврейĕсем. Крым тутарĕсен чĕлхине çывăх крымчак чĕлхипе калаçаççĕ. Караимсемпе танлаштарсан, вĕсем раббанитсем пулаççĕ — ортодокс иуда тĕнĕпе пурăнаççĕ, çаплах караимсем пекех, иуда тĕнне йышăннă Хасар патшалăхĕнчи тĕрĕк халăхĕнчен пулса кайнă теççĕ.
  14. ^ Урумсем — вăтам диалектне çывăх крым тутар чĕлхин диалекчĕпе калаçакан тĕрĕкленнĕ хуратинĕс грекĕсем.
  15. ^ Узбек чĕлхин кăпчак диалекчĕсемпе калаçаççĕ.
  16. ^ крым тутар чĕлхин çеçенхир диалекчĕпе калаçаççĕ.
  17. ^ Кăнтăр çыранĕнчи диалектне çывăх крым тутар чĕлхин диалекчĕпе калаçаççĕ.
  18. ^ Крым тутар чĕлхин кăнтăр çыранĕнчи диалекчĕпе калаçаççĕ.
  19. ^ хорезмла тата узбек чĕлхин икан-карабулак диалекчĕсемпе калаçаççĕ.
  20. ^ чулăм чĕлхин вăтам чулăм калаçăвĕпе пуплеççĕ.
  21. ^ Мрас шор калаçăвĕпе усă кураççĕ.
  22. ^ 1, 2 тата 3 2002 çулхи халăх çыравĕ

Çавăн пекех пăхăр[тӳрлет]

Çăлкуçсем[тӳрлет]

Шаблон:Терĕк халăхĕсем