Диван лугат ат-турк

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Перейти к навигации Перейти к поиску
Диван лугат ат-турк
арап. ديوان لغات الترك
Kashgari map.jpg
Тĕрĕк тĕнчи ҫитти Кашгари тӑрӑх
Авторсем Махмуд ал-Кашгари
Тăван чĕлхи араб чĕлхи
Жанр энциклопедический словарь
Алçырăвĕсем рукопись Мухаммада ибн Абу Бакра ибн Абу-л-Фатха ас-Сави ад-Димашки (1 августа 1266 года)
Усрани библ. Миллет Генель, Стамбул, ТурциFlag of Turkey.svg Турци
Оригинал утерян

«Дива́н луга́т ат-турк» (арап. ديوان لغات الترك — тĕрĕк чĕлхисен пуххи — тĕрĕк чĕлхисен энциклопедилле словарĕ, Махмуд ал-Кашгари (вилнĕ вăхăт: 1101-мĕш е 1126-мĕш çул) лексикограф тата филолог çырнă.

Кашгар Махмучĕ пăлхар тата сувар чĕлхисем пирки[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Ку ыйтупа сувар.рф сайтара (ăна культурологи кандидачĕ Алмантай Владимир Николаевич тытса тăрать) çапла каланă[1]:

<Куçару: Пăлхарсемпе сăварсем Каспиçумра

Admin - 11-мĕшĕ, сентябрь, 2012 - 22:49.

Махмуд ал-Кашгари XI ĕмĕрти хăйĕн карттинче Пăлхар хулине Каспи (Хазар) тинĕсĕ çывăхĕнче Атăл вурринчен сулахаярахра вырнаçтарнă. Сăвар хулине вара — Атăл вурринчен сылтăмалла (хальхи Дагестан территорийĕнче теме май пур).

Вăл çырса кăтартакан XI ĕмĕрти пăлхарсемпе сăварсем Византи (Рÿм) çывăхĕнче вырнаçăннă, урăхла каласан Хазарипе Дунайçи Пăлхар территорийĕнче. Хазар каганачĕ 965-мĕш çулта, Дунайçи пăлхарсен патшалăхĕ 1018-мĕш çулта арканнине шута илсен, Кашгари çавсенчен юлса Каспи çумĕнче (çавăн пекех, ахăртнех, Хура тата Азов тинĕсĕсен çумĕнче те) пурăннă сăварсемпе пăлхарсене çырса кăтартнă пек пулса тухать. Махмул ал-Кашгарие ĕненес пулсан, асăннă тĕлелле çак тахçан огур чĕлхиллĕ пулнă пăлхарсемпе сăварсем печенег тата/е огуз тата/е половццă-кыпчак (кумык-карачай=балкар ушкăнĕ) чĕлхисене куçса пĕтнĕ (маларах Дунайçи пăлхарсем те кăнтăр славян чĕлхине куçнă, авă, — анчах этнонимсем сыхланса юлнă).>

Вуламалли[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Махмуд ал-Кашгари. Диван Лугат ат-Турк / З-А. М. Ауэзова. — Алматы: Дайк-Пресс, 2005. — 1288 с. — ISBN 9965-699-74-7.

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. ^ Диван Лугат ат-Турк // В. Н. Алмантай сайчĕ