Крешшĕнсен калаçăвĕсем
Курӑнакан калӑплав
(Кряшен чĕлхи ҫинчен куҫарнӑ)
| Крешшĕн калаçăвĕсем | |
|---|---|
| Тӑван ячӗ: | тутар, кряшен |
| Патшалӑхсем: | Раççей |
| Регионсем: | Тутарстан, Самар облаçĕ, Челепи облаçĕ |
| Классификаци | |
| Категори: | Еврази чĕлхисем |
| Алтай çемьи | |
| Ҫырулӑх: | кириллица (тутар çырулăхĕ) |
| Чӗлхе кочӗсем | |
| ISO 639-1: | |
| ISO 639-2: | |
| ISO 639-3: | |
| Ҫавӑн пекех пӑхӑр: Проект:Лингвистика | |
Крешшĕн чĕлхи (кр. кряшен, станд. тутар. керәшен, Ашмарин словарĕнче[1] крешĕн е кĕрешĕн) — тутар крешшĕнĕсен калаçăвĕсен йышĕ.
Пĕрлехи хыпарсем
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Мĕнпур крешшĕнсен хăйне уйрăм чĕлхе çук. Вĕсен калаçăвĕсем вара мишер е хусан диалекчĕ шутне кĕреççĕ.
Ак çакăн пек калаçусене уйăрма пулать:
- Анат Чулман Атăл кряшенĕсен калаçăвĕ;
- Хусан лешьен крешшĕнĕсен калаçăвĕ;
- Чистай крешшĕнĕсен калаçăвĕ;
- молькей крешшĕнĕсен калаçăвĕ;
- нагайбак калаçăвĕ.
Çырулăх
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Крещшĕн алфавичĕ Н. И. Ильминский миссионер тата чĕлхеçĕ алфавитĕнчен тымар илет. Алфавита вырăс сасă паллăхне тутар фонетикине кирлĕ саспаллисем хушса йĕркеленĕ. Ильминский ĕçĕ-хĕлĕ Атăлçи халăхĕсемпе çыхăннă май крешшенпе мари алфавичĕ çывăх.

| А а | Ӓ ӓ | Б б | (В в) | Г г | Д д | Е е | Ё ё | Ж ж | З з |
| И и | Й й | К к | Л л | М м | Н н | Ҥ ҥ | О о | Ӧ ӧ | П п |
| Р р | С с | Т т | У у | Ӱ ӱ | (Ф ф) | (Х х) | (Ц ц) | Ч ч | Ш ш |
| (Щ щ) | (Ъ ъ) | Ы ы | (Ь ь) | Э э | Ю ю | Я я | |||
Хальхи вăхăтра ку алфавитпа тата çырулăхпа никамах та усă курмасть. Мĕншĕн тесен мĕнпур тутарсен, вăл шутра крешшĕнсен те, пĕрлĕхлĕ тата пайланми пĕтĕмĕшле çырулăх пур.
Çавăн пекех
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Вуламалли
[тӳрлет | кодне тӳрлет]- Баязитова, Ф. С. Говоры татар-кряшен в сравнительном освещении / Яв. ред. Ф. С. Хакимзянов. — М.: Наука, 1986.
- Воскресенский, А. А. Русско-татарский словарь с предисловием о произношении и этимологических изменениях татарских слов. — Хусан: 1894.
- Остроумов, Н. П. Первый опыт словаря народно-татарского языка по выговору крещеных татар Казанской губернии. — Хусан: Типография Императорского университета, 1876.]
Асăрхавсем
[тӳрлет | кодне тӳрлет]- ↑ Тезаурус Лингве Чувашорум.
Каçăсем
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Тутар чĕлхи тата унăн диалекчĕсем |
|||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Мишер (анăç) диалекчĕ |
| ||||||||
| Хусан (вăтам) диалекчĕ |
Дубъяз • Мамадыш • Балтач • Лайăш • Параньга • Нурлат • Камско-устьинский • Тархан • Заказанско-кряшенский • Нижнекамско-кряшенский • Нукрат • Касимов • Бастан • Перĕм (Бардым пуплевĕ) • Мензелен • Бирск • Бугуруслан • Каргали • Хăмăшлă • Красноуфимский • Курмантау • Ичка • Златоустовский • Турбаслинский • Тепекей • Учала • Аçтăрхан (Алапӳ-тутар • Юртă-тутар • Карагаш) • Тутар-каракалпак • Нагайбак | ||||||||
| Анăç-çĕпĕр (тухăç) диалекчĕсем |
| ||||||||