Сиктĕрме-Хусанкай

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ял
Сиктĕрме-Хусанкай
Сиктĕрме-Хусанкай
Ялав Герб
Ялавĕ Гербĕ
Патшалăх Раççей
Федераци субъекчĕ Тутарстан
Муниципаллă район Элкел
Ял тăрăхĕ Хăрата
Координатсем 54°46′12″ с. ш. 49°51′39″ в. д. / 54.7699075° с. ш. 49.8607835° в. д. / 54.7699075; 49.8607835 (G) (O) (Я)Координатсем: 54°46′12″ с. ш. 49°51′39″ в. д. / 54.7699075° с. ш. 49.8607835° в. д. / 54.7699075; 49.8607835 (G) (O) (Я)
Шалти пайлану урамсем
Никĕсленĕ XVIII ĕмĕр
Пĕрремĕш асăну (7)
Ял  Ял
Наци йышĕ чăвашсем
Конфесси йышĕ православсем
Этнохороним сиктĕрмесем
Вăхăт тăрăхĕ UTC+4
Телефон кочĕ +7 84374
Почтă индексĕ 422898
Автомобиль кочĕ 16, 116, 716
ОКАТО кочĕ 92 207 000 052
Сиктĕрме-ХусанкайРаççей çинче
Red pog.png
Сиктĕрме-ХусанкайТутарстан çинче
Red pog.png

Сиктĕрме-Хусанкай (тут. Сиктерме-Хузангай, выр. Сиктерме-Хузангаево) — Тутарстанăн Элкел районĕнчи ял. Чăвашсем пурăнаççĕ. Петĕр Хусанкай поэт çуралса ÿснĕ ял пулнипе паллă. !981-мĕш çулччен яла Сиктĕрме тенĕ, 1981-2004-мĕш сулсенче — Хусанкай, 2004-мĕш сул хыççăн — Сиктĕрме-Хусанкай.

Тавралăх[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Ĕнчĕ шывĕ хĕрринче вырнаçнă. Уй-хирлĕ, хура тăпраллă вырăн, вăрмансем питех çук. Район центрĕ, Пасарлă Матак, ялтан 16 километрта, çурçĕререх, ларать.

Ял тытăмĕ, йышĕ. Экономика[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Ялти урамсен вырăсла ячĕсем: Магазинная улица, Клубная улица, Верхняя улица, Нижняя улица, Школьная улица, Молодежная улица, Майская улица. Чăвашла ятсем паллă мар.

2002-мĕш çулта ялта 250 çын пураннă, вĕсенчен 77% — чăвашсем.

Культура çурчĕ, пĕтĕмĕшле пĕлÿ паракан шкул, аптека, пульницца, лавкка, Сăвапла Микулай Туррăн чиркĕвĕ, Петĕр Хусанкай музейĕ пур.

И.И.Казанков инвестор пулăшнипе (2004-мĕш çултанпа 1 миллиард тенкĕ ытла хывнă) "Хузангаевский" СХПК çĕкленнĕ[1]. Вăл 14 гектар йышанать. Унта 14склад, арман, çанăх усравăшĕ, çăкăр пĕçереш, тип çу цехĕ тата макарон цехĕ (спагетти тăваççĕ) пур. Тĕп ĕç — Марий-Эл республикинчи "Звениговский" совхоз валли выльăх апачĕ хатĕрлесси.

Истори[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Сиктĕрме ялне XVIII ĕмĕр Ерепьел , Хурата, Чăваш Пăрнай çыннисем никĕсленĕ. Асăннă ялсенчен малтанхи иккĕшĕ халĕ те пур, тепринче, Ерепьелте, 2002-мĕш çулта унта 7 (çичĕ) тутар çеç пурăннă. Паянхи кун тĕлне вăл ял пачах та çук. Çапла вара, Сиктĕрмене таврари чи ватă чăваш ялĕ тееймĕн. Апла пулин те ăна таврара "Кивьял" ятпа та пĕлнĕ.

Тутарстанти Элкел районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла: Анат Качаел (Нижнее Качеево), Анатри Ҫӗньял (Нижнее Колчурино), Аппак (Аппаково), Кивӗ Матак (Старые Матаки), Кивӗ Тахтал (Старая Тахтала), Кивӗ Тӑмпа (Старая Тумба), Пасарлӑ Матак (Базарные Матаки), Пурисел (Борискино), Сушка, Ҫӗнӗ Сиктерме (Новая Сихтерма), Ҫӗнӗ Тахтал (Новая Тахтала), Тури Ҫӗньял (Верхнее Колчурино), Тури Качаел (Верхнее Качеево), Тепелкей Матак (Верхние Матаки), Тутар Шапка (Татарское Шапкино), Тяжбердино, Хӑрата (Старая Худара), Хуракӳл (Каракули), Хусанкай (Хузангаево), Чӑваш Парнайӗ (Чувашское Бурнаево), Чӑваш Шапка (Чувашское Шапкино), Черная Речка, Чувашский Брод[2].

Паллă çынсем тата ытти харкамлăхсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Петĕр Хусанкай пирки кĕскен[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Петĕр Хусанкай

Петĕр Хусанкай (Хусанкай Пётр Петрович) (1907, кăрлач, 22 Сиктĕрмe (халĕ Хуcанкай ялĕ, Тутарстанăн Элкел районĕ), Хусан кĕперни — 1970, пуш, 4 Шупашкар, Чăваш АССР) — поэт, литература тĕпчевçи, публицист, тăлмач. СССР ÇП пайташĕ (1934 ç.), Чăваш АССР халăх сăвăçи (1950). К.В.Иванов ячĕллĕ Чăваш АССР патшалăх премийĕн лауреачĕ (1967), Чăваш çамрăкĕсен Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ премийĕн лаурeачĕ (1969). Чăваш АССР тата РСФСР Аслă Канашĕсен депутачĕ пулса ĕçленĕ. Çавăн пекех РСФСР тата СССР ÇП правленин пайташĕ пулнă. Хусанти Чăваш педагогика техникумĕнче, Хĕвелтухăç педагогика институтĕнче, Мускаври аслă литература курсĕсенче вĕреннĕ. Аслă Атилĕх вăрçине хутшăннă. Вăрçăра çар журналисчĕ, дивизи хаçачĕсен ĕçлевçи пулнă. Вăрçăри хаюлăхшăн Хĕрлĕ Çăлтăр ордена тата медальсене тивĕçлĕ пулнă. 1970 çулхи пуш уйăхĕн 4-мĕшĕнче Шупашкарта вилнĕ.

Кăсăклă фактсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Раççейри паллă журналистăн Владимир Викторович Мукусевăн тымарĕсем Сиктĕрмерен. Унăн ашшĕ, тинĕс-çар офицерĕ, кунта çуралса ÿснĕ. Журналист хăйĕн "Парламент России" кĕнекине ашшĕн тăван ялне парнеленĕ. Çав кĕнеке халь аçта упранни паллă мар.

Вуламалли[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Ягафова Е.А. Хузангаево. — Электронла чăваш энциклопедийĕнчи статья.
  • Сергеев Т.С. МУЗЕЙ П.П. ХУЗАНГАЯ. — Электронла чăваш энциклопедийĕнчи статья
  • Научный отчет по проекту "Чуваши Приволжского округа". Чебоксары, 2002. 192 с.
  • Петĕр Хусанкай. Сиктĕрме. Сăвă.
  • Мурзин О.В. Сихтерма – село родное. Чебоксары: «Новое время», 2010 - 98 с., [2] л. ил. : фот. ; 20 см. - В пер. - 400 экз. г[5].

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. ^ Арсентьева, Светлана. Как Казанковы Сихтерму спасли Источник: http://rt-online.ru/p-rubr-obsh-38461/ © Газета Республика Татарстан. — Дата:14.04.2011. Выпуск: № 74-75 (26971-26972)
  2. ^ Тутарстанри чӑвашсем ҫак ялсенче пурӑнаҫҫӗ.
  3. ^ Бойко И.И. Казанков Иван Иванович. — Электронла чăваш энциклопедийĕнчи статья.
  4. ^ Викторов Ю.В. Теребилов Станислав Тимофеевич. — Электронла чăваш энциклопедийĕнчи статья
  5. ^ Там, где рождались стихи.

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]