Вăрнар районĕ
| Вӑрнар районӗ | ||
| ||
| Патшалӑх |
| |
|---|---|---|
| Статус | муниципаллӑ район | |
| Кӗрет |
| |
| Администраци центрӗ | Вӑрнар посёлокӗ | |
| Йӗркеленӗ вӑхӑт | 1927 ҫ. авӑнӑн 5 | |
| Муниципаллӑ округ пуҫлӑхӗ | Никандрова Надежда Валериановна | |
| Муниципаллӑ округӑн депутатсен пухӑвӗн ертӳҫи | Иванов Юрий Анатольевич | |
| Официаллӑ чӗлхе | чӑваш, вырӑс | |
| Лаптӑк | 1012,59[1] км² (6-мĕш вырăн) | |
|
| ||
| Вӑхӑт тӑрӑхӗ | ||
| ISO 3166-2 кочӗ | 1927, авăн, 5 | |
| Телефон кочӗ | +7 83537 | |
| Сайчĕ | ||
| {{#coordinates:}}: нельзя иметь более одной первичной метки на странице | ||

Вăрна́р райо́нĕ (чӑв. Вӑрнар районӗ) — Чӑваш Республики (Раҫҫей Федерацийӗ) йышӗнчи администрациллӗ-территориллӗ виҫе тата муниципаллӑ йӗркеленӳ (муниципаллӑ район).
Администрациллӗ центр — Вӑрнар посёлокӗ.
2023 ҫулхи раштав уйӑхӗн 29-мӗшӗнчен Вӑрнар муниципаллӑ округӗн пуҫлӑхӗ Никандрова Надежда Валериановна пулса тӑнӑ.
Тавралăхĕ
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Чăваш Ен варринче вырнаçнă. Çурçĕр енче Чăваш Енĕн Элĕк тата Красноармейски районĕсемпе, анăç енче Çĕмĕрле районĕпе, тухăç енче Канаш районĕпе, кăнтăр енче Йĕпреç районĕпе юнашар вырнаçнă. Çурçĕртен кăнтăралла, тухăçран анăçалла 35 çухрăм тăсăлать. Район çĕрĕ-шывĕн лаптăкĕ — 1012,6 км2. Район администрацийĕ Вăрнар паççулкинче вырнаçнă.
Халăх йышĕ, район тытăмĕ
[тӳрлет | кодне тӳрлет]1999 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕнче районта 44,2 пинĕ çын пурăннă, çав шутра 13,2 пинĕ çын — хулара (29,8 %) тата 31,0 пинĕ çын — ял çыннисем (70,2 %). Вăрнар районĕнче пĕр поселок, 101 ял. Ялта вăтамран 323 çын пурăнать. Халăх-çын тăвăрлăхĕ - 44,3 çын/тăваткалçухрăм. 91 % пурăнаканĕ — чăвашсем.
Семен Элкер Вăрнар районне кĕрекен Çармăс ялĕсем çинчен çапла çырнă:
...Кушлавăшсем пуçланнă ĕмĕрте Çавалăн анат вĕçĕнче, паллах, сĕм вăрмансем пулнă, унта çармăссем те пурăннă. Этнографсем каланă тăрăх, чăвашсемпе хутшăнса кайнă çармăс йăхĕсем пурăна киле йăлтах чăвашланса çитнĕ. Çавлăн анат вĕçĕнче те, Кушлавăш тăрăхĕнче техаль çармăссем çук. Анчах та чăваш хушшинчи хăш-пĕр ялсемпе çырма-çатра ячĕсем паян кунчченех çармăс чĕлхине е çармăс халăхне аса илтереççĕ. (Кушлавăш уйĕпе унăн çывăхĕнчех Пăтавăш, Кăкавăш, Мăркавăш ятлă пĕчĕк юханшывсем, Уравăш, Явăш, Туçи-Çармăс, Хурăнсăр-Çармăс ятлă ялсем пур тата ытти те)...
Истори
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Района 1927 çулхи авăнăн 5-мĕшĕнче уйăхĕнче туса хунă.
Çутçанталăкĕ
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Çутçанталăк кунта вăтам континентлă. Вăтам температура кăрлачра -12,9°С сивĕ, утăра — 18,3°С ăшă, чи шартлама сивĕ -44 °C, питĕ шăрăх- 39,7°С. Çулта çĕр çине 552 мм çумăр-юр ӳкет. Юханшывĕсем пысăках мар. Çурçĕр-хĕвелтухăç енче Мăн Çавал 43 çухрăм тăршшĕ, кăнтăр-хĕвелтухăçĕнче — Кĕçĕн Çавал 28 çухрăм тăршшĕ юхать.
Хуçалăх
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Районта Вăрнарти аш-какай комбиначĕ ĕçлет. Чукун çул чарăнăвĕ вырнаçнă, пассажир автотранспорт йĕркелĕвĕ пур.
Паллă çынсем
[тӳрлет | кодне тӳрлет]- Абашев Владимир Никифорович, — литература тĕпчевçи, филологи ăслăхĕсен кандидачĕ.
- Ашмаров Фёдор Иванович - Совет Союзĕн Паттăрĕ.
- Емельянов Анатолий Викторович - çыравçă,политик.
- Иванов Алексей Иванович - Совет Союзĕн Паттăрĕ.
- Илларионов Степан Илларионович - Совет Союзĕн Паттăрĕ.
- Кипек Дмитрий Афанасьевич, - çыравçă.
- Коротков Сергей Ксенофонтович - Социализм Ĕçĕн Паттăрĕ.
- Мерчен Сергей Павлович, çыравçă, сăвăç.
- Михайлов Максим Дормидонтович, — опера юрăçи.
- Праски Витти — чăваш халăх ӳкерçи.
Çавăн пекех
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Асăрхавсем
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Вуламалли
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Краснов П.И. Край Вурнарский. — Вăрнар: 2002. — 93 с. — 2 000 экз.
Каçăсем
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Чăваш Ен |
|||
|---|---|---|---|
Тĕп хула : Шупашкар Муниципаллă-территориллĕ пайланăвĕ:
Районсем : Вăрмар | Вăрнар | Елчĕк | Етĕрне | Йĕпреç | Канаш | Комсомольски | Красноармейски | Куславкка | Муркаш | Патăрьел | Пăрачкав | Сĕнтĕрвăрри | Çĕмĕрле | Çĕрпӳ | Тăвай | Улатăр | Хĕрлĕ Чутай | Шăмăршă | Шупашкар | Элĕк | Статьясем: Географи | Гербĕ | Гимнĕ | Историйĕ | Халăхĕ | Администрациллĕ-территориллĕ пайланăвĕ | Ялавĕ | |||
| Ку Чăваш Енĕн географипе вĕçлемен статья. Эсир статьяна тӳрлетсе тата хушса проекта пулăшма пултаратăр. |