Коньяк

Коньяк бокалра

Конья́к — хаяр алкоголь ĕçми.

Кун çулĕ

Тăватăмĕш ĕмĕрте галл йăхĕсем римлянсенчен иçĕм ӳстерме, эрех тăвас ĕçпе паллашаççĕ.

1909 çулта Коньяк тăвакан енĕн чикисене палăртса саккунла йышăнаççĕ.

1938 çулта Коньяк енĕ АОС (Appellation dOrigine Controlee) статусне илет. Пысăк Коньяк енĕ улттă тăрăха пайланнă.

Тăрăх ячĕ	Текст заголовка	Тăрăх лаптăкĕ, га	Иçĕм лаптăкĕ, га	Статуса панă çул
Cognac	пĕтĕм Коньяк тăрăхĕнче тунă коньяксем	1 095 119	78 179	1938
Grande Champagne	чи чаплă коньяксем	34 703	13 159	1854
Petite Champagne	"пĕчĕк шур тăмлă хир"	65 603	15 246	1854
Borderies	"Бордери"	12 540	3 987	?
Fin Bois	"çӳхе вăрманĕсем"	349 803	31 001	1870
Bons Bois	"паха вăрманĕсем"	372 053	9 308	1870
Bois Ordineries	"вăрманĕсем"	260 417	1 101	1938

Паянкун (2010 çулта) Коньяк тăрăхĕнче 80 пин гектар çĕр çинче иçĕм çырли ӳстереççĕ. Коньяк ĕç-пуçĕнче 40 пине яхăн çын вăй хурать: 30 пин — ял хуçалăхĕнче, 6 пин - юхтарса илекенсем, 900- кĕленче тата пăкă тăвакансем, 700- шĕвеке уйăрса кăлармалли ĕçре, 600- пичкеленĕ çĕрте.

Иçĕм сорчĕсем

Коньяк шурă иçĕм сорчĕсемчен тăваççĕ. 1938 çулта ку сорчĕсене усă курма саккунпа ирĕк панă: Ugni Blanc( Юни блан ), Folle Blanche(Фоль Бланш), Colombard ( Коломбар ), Blanc Rame e Meslier Saint-Francois ( Мелье Сен-Франсуа ) ,Jurancon ( Жюрансон ) ,Montils( Мăнтиль ),Semillon ( Семильон ), Selekt ( Селект ), Folignan ( Фолиньян ) (2005 çултан ).Cĕнекен сорчĕсем : Юни блан,Фоль Бланш тата Коломбар.Паян 90 % коньяктăвакансем Юни блан сорчĕ усă кураççĕ.Уньи Блан - сиввĕ тӳсекен,пысăк тухăçлă сорчĕ.Иçĕм çырлисене юпа уйăхра пуçтарма тытăнаççĕ (чилайăш- машинăсемпе).

Коньяк тăвакансем

Курвуазье ХО

2001 çулта 707 коньяк тăвакан пулнă: 475 - пĕчĕк хуçалăх тата 228 усламçă(негоциант). Паянкун Коньяк тăрăхĕнче çирĕм пиллĕк чи пысăк хуçалăх коньякăн 88 % кăлараççĕ. Çак шутра "Тăваттă Пысăк Ушкăн": Hennessy,Remy Martin,Martell тата Courvoisier.

• Коньяк тăвакан чи пысăккисем

коньяк тăвакансем	чăвашла	никĕсленĕ çул	хула	иçĕм лаптăкĕ га	чи чаплă коньяксем	хуçисем
Bisquit	Бискит	1819	Rouillac	180	Privilege Grande Champagne	Pernod-Ricard
Camus	Камю	1863	Cognac	150	Extra, Jubilee	Камю çемье
Chabasse & Bowen	Шабас тата Бăуэн	1818	Jean d'Angely	çук	Chabasse Baccarat, Bowen Extra	Шабас çемье
Chateau de Montifaud	Шатă де Мăнтифă	1830	Jarnac	50	Heritage Maurice Vallet	Валле çемье
Courvoisier	Курвуазье	1835	Jarnac	?	Succession J.S., Initiale Extra	Beam Global Spirits & Wine Inc.
Delamain	Дэламэн	1824	Jarnac	çук	Reserve de la Famille	Дэламэн çемье
A.E.Dor	Амадей-Эдуард Дăр	1858	Jarnac	20	№ № 9,10,11, Soleil dAusterlitz 1805	?
Frapin	Фрапен	?	Segonzac	215	Cuvee Francois Rabelais	Куэнтрă çемье
Gautier	Гăтье	1755	Aigre	çук	Tradition Rare-Vieille Reserve	Marie-Brizard
Gaston de Lagrange	Гастăн де Лагранж	?	1974	çук	XO Grande Champagne	Bacardi-Martini
Leopold Gourmel	Леăпăльд Гурмель	1979	Gente	44	Quintessense	Блан çемье
A.Hardy	Антуан Арди	1863	Cognac	çук	Noces de Diamant, Perfection	Арди çемье
Hennessy	Хеннесси(Эннесси)	1765	Cognac	?	Richard Hennessy, Timeless	LVMH
Hine	Хайн(Айн)	1817	Cognac	çук	Talent de Thomas Hine	CL Financial
Guy Lheraud	Ги Лерă	1970	Angeac	55	Charles X, An 1934	Лерă çемье
Martell	Мартель	1715	Cognac	270	L'Or, Creation, L'Art	Seagram's
Meukow	Меукăв(Мекăв)	1862	Cognac	?	Nec Plus Ultra, Rarissime	CCG
Otard	Ăтар	1795	Cognac	?	Extra	?
Remy Martin	Реми Мартэн	1724	Cognac	?	Louis XIII

Францире раççей компанисем те коньяк тăваççĕ :

• "Русский винный трестъ" "Croizet-Eymard" туянса Раççейра коньяк сутать ;
• "Московский винный завод" 2007 çулта коньяк тăвакан компани "Cognac Jenssen SA" туянчĕ.

Технологи

Иçĕм çырлин сĕтекне пусса ватса юхтараççĕ. Пулнă сĕтĕкрен шурă пылаксăр эрехе тăваççĕ. Хĕлле е çуркунне (ака уйăхне кĕриччен) эрехе аламбик витĕр кăларса иккĕ хутчен юхтарса хаяр спирт хатĕрлеççĕ.

Усрав

Пулас коньяк шĕвекне юман пичкинче усраççĕ. Чи чаплă пичкесене (пысăккăшĕ 270-500 л.) Лимузен департаментĕнче юманĕсенчен тăваççĕ. О-де-ви тултарнă пичкесене тĕттĕм пӳлеме (фр. chais - "шэ") вырнаçтараççĕ. Кунта коньяк тăвакан ăста ( фр. maitre de chai - "мэтр де шэ") спирт аталанăвне сăнаса тăрать. Çак ĕнтĕ питĕ кăткăс, чыслă тата пултару ĕçĕ. Çавăнпа та мэтр де шэ Коньяк тăрăхĕнче чи хисеплĕ çын.

Спирт усравĕн саманчĕ кашни çулах улшăнса пырать:

• спиртăн 2-3 яхăн % ăшăран пăспа тухать ( фр.- la part des angels-"пирĕшти пайĕ" );
• спирт хăватлăхне чакарать (0,5 % çулсерен);
• çунтарса илнĕ пичке çутă спиртăн тĕсне улăштарать. Коньяк малтанах шупка сарăх, каярах - сарăх-ылтăн тĕслĕ пулать;
• спирт аталанать: çамрăк "çивĕч" коньяк "чăмăрланать","çемçелет", кăткăс чипер шăрши тути кĕрет.

Усрав ĕмĕрĕн чи пысăк тăсăлăвĕ - 60-70 çулталăк. Ытларах усравлама тăн çук. Маллашнелле коньяк аталанма пăрахать. Çавăнпа ĕнтĕ коньяк тăвакансем 60-70 çулхи коньяксене пысăк кĕленчесене (30 л.) куçараççĕ те урăх пӳлĕмре ( фр.-paradis-"паради=çăтмах" ) вырнаçтараççĕ. Кĕленчере коньяк аталанмасть.

Хутăшлăх

Хутăшлăх (фр. assemblage) - тĕрлĕ коньяк спиртĕнчен (тĕрлĕ çулхи, тĕрлĕ вырăнти) чаплă коньяк тăвас ĕç.

Классификаци

Саккунпа (юлашки саккун 23 çурла 1983 çулта çĕнĕлетнĕ) коньяксене усрав вăхăчĕпе классификаци тунă :

• VS-Very Special- 2 çул юман пичкере усранă ;
• VSOP-Very Superior Old Pale- чи çамрăк спирчĕ 4 çул усранă;
• XO-Extra Old- чи çамрăк спирчĕ 6 çул усранă.