Марков Борис Семёнович

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Перейти к навигации Перейти к поиску
Disambig gray.svg Марков хушаматлă урăх çынсем çинчен Википедире статьясем пур.
Борис Марков
Фото
Çуралнă чухнехи ят: Борис Семёнович Марков
Çуралнă вăхăт: Пуш, 7, 1924
Çуралнă вырăн: Хитекушкăнь ялĕ, Элĕк районĕ, Чăваш автономи облаçĕ
Вилнĕ вăхăт: Мускав, СССР
Професси: режиссёр, артист
Чыславсемпе парнесем: РСФСР халăх артисчĕ Чăваш халăх артисчĕ «Хисеп Палли» орденĕ

Марков Борис Семёнович (1924 çул, пуш, 7 Чăваш Ен, Элĕк районĕ, Хитекушкăнь ялĕ1977 çул, пуш, 25, Мускав- Шупашкарта пытарнă), — РСФСР халăх артисчĕ, чăваш халăх артисчĕ, театр режиссёрĕ, СССР Аслă Канашĕн депутачĕ (1962-66)[1].

Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

1924 çулхи пуш уйăхĕн 7-мĕшĕнче Чăваш Енĕн Элĕк районĕнчи Хитекушкăнь ялĕнче çуралнă. Тавăт ялĕнчи шкулта вĕреннĕ.

Шупашкарти педтехникумра ăста пĕлĕвне илнĕ. Вĕренсе тухсан Тавăтри вăтам шкулта ачасене вĕрентнĕ.

Вăрçă пуçлансан Борис Семенович нимĕç нацисчĕсене хирĕç çапăçма фронта тухса кайнă, артиллерине лекнĕ.

Вăрçă вĕçленсен Борис Марков ГИТИСа вĕренме кĕрет. Алла диплом илсен, Шупашкара ĕçе таврăнать. Çиччĕ çул Чăваш академи театрĕнче спектакльсенче тĕп сăнарсене вылять. Чăваш АССР халăх артисчĕн ятне тивĕçет.

1959 çулта Б. Марков ГИТИСра вĕренсе тухсан мусăк режиссёрĕ вырăнĕнче ĕçлет. Ăна чăваш мусăк театрне йĕркелеме чĕнеççĕ, театрăн тĕп режиссерĕ пулма çирĕплетеççĕ. Борис Семёнович кунта вокал тата балет студисене уçать.

1960 çулхи çу уйăхĕнче Борис Марков тăрăшнипе Чăваш патшалăх муcăкпа драма театрĕн сцени çинче чăвашсен пĕрремĕш опери – Федор Васильевăн «Шыварманĕ» — çуралать. Кăштах вăхăт иртсен Б. Мокроусовăн «Чапай» опери те (Раççейре пĕрремĕш ăстрăм!) çут тĕнчене тухать.

Чăваш музыка театăрĕн тĕп режиссерĕн ĕçĕсене туса пынипе пĕрлех Б.С. Марков 1968-1972 çулсенче ССР Союзĕн Мăн театрĕнче опера режиссёрĕн пулса ĕçлет, ГИТИСра лекцисем вулать, доцент ятне тивĕçет.

1966 çулта Борис Семеновича РСФСР Культура министерствине ĕçе илеççĕ, опера театăрĕсен управленин пуçлăхĕ пулма çирĕплетеççĕ.

Борис Семенович Марковăн чаплă ĕмĕрĕ кĕске пулнă, унăн чĕри 1977 çулхи пуш уйăхĕн 25-мĕшĕнче тапма чарăнать.

Халăх юратнă ентеше Шупашкарти мемориал çăвине пытарнă.

Пултарулăх ĕçĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Вăл ӳнер ыйтăвĕсемпе 2 кĕнеке, 40 ытла статья çырнă.

  • «Рождение музыкального театра Чувашии»,
  • «Мой театр»

Тăванлăхĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Парнесемпе чыславсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Чăваш АССР халăх артисчĕ.
  • СССР Аслă Канашĕн депутачĕ,
  • Мире хӳтĕлекенсен комитечĕн, РСФСР Культура министерствин коллегийĕн пайташĕ, партин Чăваш обкомĕпе Шупашкар хула комитечĕн пайташĕ.
  • РСФСР халăх артисчĕ,
  • РСФСР ӳнер ĕçĕн тава тивĕçлĕ ĕçченĕ.
  • К. В. Иванов ячĕллĕ Чăваш патшалăх премине тивĕçнĕ (1969).
  • Ӳнере аталантарас енĕпе ырми-канми, ăнăçлă ĕçленине пысăка хурса хакласа Б.С.Маркова «Хисеп палли» ордена парса хисепленĕ.

Асăнмалăх[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Вуламалли[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Борис Семенович Марков : [буклет] / ред.-сост. И. Евсеева. – Шупашкар : Б. и., 1994. – 1 л. : ил., портр.
  • Канюкова, А. С., "Жизнь, отданная театру"/ А. С. Канюкова, А. С. Марков. – Шупашкар : Изд-во ЧГУ, 1999. – 134 с. : ил.
  • Алексеев, О. "Оперăпа балет театрне – Борис Марков ятне" / О. Алексеев // Хыпар. – 2001. – 16 çу.
  • Кондратьев, В. "Борис Марков пурнăçĕпе паллаштарать" / В. Кондратьев // Хыпар. – 2001. – 21 нарăс.
  • Заломнов, П. Д. "Марков Борис Семенович" // Заломнов, П. Д. Чувашский государственный театр оперы и балета и ведущие мастера его сцены / П. Д. Заломнов. – Шупашкар, 2002. – С. 25-26.
  • Марков, А. С. "На театральных подмостках трагедии разыгрываются по-настоящему" / А. С. Марков // СЧ–Столица. – 2000. – 26 янв. – 1 февр. (№ 3). – С. 15.
  • Романов, П. В. "Марков Борис Семенович" / П. В. Романов // Краткая чувашская энциклопедия. – Шупашкар, 2001. – С. 263.
  • "Аликовская энциклопедия", редколлеги: Ефимов Л.А., Ефимов Е.Л., Ананьев А. А., Терентьев Г. К., Шупашкар, 2009, ISBN 978-5-7670-1630-3.

Çавăн пекех[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]