Айхи Геннадий Николаевич

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Геннадий Айхи
Aigi g n.jpg
Çуралнă чухнехи ят: Геннадий Николаевич Лисин
Çуралнă вăхăт: 1934 çулхи çурлан 21-мĕшĕ
Çуралнă вырăн: Çĕньял ялĕ, Патăрьел районĕ, Чăваш АССР
Вилнĕ вăхăт: 2006 çулхи нарăсăн 21-мĕшĕ
Вилнĕ вырăн: Мускав, Раççей
Гражданлăх: Flag of the Soviet Union.svg →
Flag of Russia.svg
Ĕçлев тĕсĕ: Раççей, СССР, Чăваш сăвăçи, тăлмачĕ
Тĕлĕ: сюрреализм
Ĕçсен чĕлхи: чăваш, вырăс
Чыславсем:
Ӳнерпе литература орденĕн командорĕ (Франци)
Алпусни: Алпусни

Айхи Геннадий Николаевич (паспортри хушамачĕ Лисин, 1934 çулхи çурла уйăхĕн 21-мĕшĕ, Çĕньял, Патăрьел районĕ, Чăваш АССР2006 çулхи нарăсăн 21-мĕшĕ, Мускав), — чăваш сăвăçи, тăлмач.

1994 çулта Чăваш Енĕн халăх сăвăçи ятне тивĕçлĕ пулнă. 1989 çулта К.В.Иванов ячĕллĕ Чăваш Енĕн патшалăх премиĕн, 1972 çулта Франци академиĕн премиĕн, 1993 çулта Петрарка ячĕллĕ премийĕн (Германи), 1993 çулта Ылтăн кăшăл Стружски поэзи каçĕсен (Македони) тата 1996 çулта Кăнтăр Тироль премиĕн (Австри) лауреачĕ пулнă. 1998 çулта Ӳнерпе литература Орденĕн командорĕ (Франци) ятне тивĕçлĕ пулнă. 1987 çулта Андрей Белый ячĕллĕ парнене тивĕçнĕ. Митта Ваçлей ячĕллĕ парнен лауреачĕ.

Пурнăçĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

1934 çулхи çурла уйăхĕн 21 Чăваш АССР кĕнĕ Патăрьел районĕнчи Çĕньял ялĕнче çуралнă.

Пулас сăвăç ачалăхне Чăваш çĕрĕнче тата Карел-Финн республикинче ирттернĕ.

1953 çулта Патăрьелти И.Я. Яковлев ячĕллĕ педагогика училищине, 1959 çулта А.М.Горький ячĕпе хисепленекен литература институтне вĕренсе пĕтернĕ. Литература институчĕнче Светлов Михайил Аркадьевич пултарулăх семинарĕнче вĕреннĕ.

1961—1971 çулсенче Айхи Мускаври Маяковский музейĕнче ĕçленĕ.

2006 çулхи нарăсăн 21-мĕшĕнче, чулай хушă чирленĕ хыççăн, Мускавра вилнĕ.

Ывăлĕ Алексей Айхи паллă кĕвĕçĕ.

Ӗçĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Айхи сăввисен пуххин хуплашки

Пĕрремĕш «Аттесен ячĕпе» сăвă пуххи 1958 çулта пичĕтленсе тухнă.

Çавăн пекех çак кĕнекесене асăнмалла:

  • «Пĕтĕм пурнăçшăн çĕкленĕ музыка» (1962);
  • «Утăм» (1964);
  • «Чĕре тĕвĕ» (1975);
  • «Халал» (1988);
  • «Çурхи йĕпхÿ» (1990);
  • «Сăвăсемпе поэмă­сем» (1994).

Айхи нумай сăвăсене чăваш чĕлхи çине куçарнă. Çапла вăл «Франци поэчĕсем», «Венгри поэчĕсем», «Польша поэчĕсем» антологиĕсене пичĕтлесе кăларнă.

Айхи поэмисене С. Губайдулина кĕвĕленĕ.

Айхине куçараканĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Айхин чи лайăх сăввисене франци, швед, нимĕç, чех, словак, поляк, венгр тата ытти чĕлхесем çине куçарнă.

Франс чĕлхине ăна Леон Робель куçарнă.

Бэкстрём Анника швед тăлмачĕ. Швецире Fältens ögon (уй куçлă) чăваш антологийĕ пичетленсе тухнă. [1] Материалсене Айхи пуçтарнă.

Вуламалли[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Ермакова Г. А. Поклон Айги. Ч., 1996;
  • Хузангай А. П. Поэт Айги и художники (Опыт философской интерпретации поэтического и художественного сознания). Ч., 1998.

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. ^ Глаза чувашских полей на шведском небе, Атнер Хусанкай,"Республика" 20004-06-30

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]