Пушкăрт чĕлхи

Пушкӑрт чӗлхи
Тӑван ячӗ:	Башҡорт теле, башҡортса
Патшалӑхсем:	РФ, Украина, Беларуҫ, Казахстан, Эстони тата урӑх постсовет патшалӑхӗсем
Регионсем:	Пушкӑртстан, Челепи облаҫӗ, Ӑренпур облаҫӗ, Тӗмен облаҫӗ, Свердловск облаҫӗ, Курган облаҫӗ, Самар облаҫӗ, Сарӑту облаҫӗ, Перӗм Ен, Тутарстан, Удмурти тата ухӑххисем
Официаллӑ статус:	Раҫҫей Федерацин субъекчӗ:; Пушкӑртстан;
Классификаци
Категори:	Еврази чӗлхисем
	Алтай чĕлхисем (тавлашуллӑ) Тӗрӗк турачӗ Кӑпчак ушкӑнӗ Атӑлҫи-кӑпчак кӗҫӗн ушкӑнӗ
Ҫырулӑх:	авалхи тӗрӗк ҫырӑвӗ, арап ҫырӑвӗ, яналиф, латиница, кириллица. пушкӑрт ҫырулӑхӗ.
Чӗлхе кочӗсем
ГОСТ 7.75–97:	баш 086
ISO 639-1:	ba
ISO 639-2:	bak
ISO 639-3:	bak
	Ҫавӑн пекех пӑхӑр: Проект:Лингвистика

Пушкӑрт чӗлхи (пушк. башҡорт теле, башҡортса) — тӗрӗк чӗлхи, Пушкӑрт Республикинчи патшалӑх чӗлхи. Чӗлхе кӑпчак ушкӑнне кӗрет.

2002 ҫулхи халӑх ҫыравӗпе пушкӑртла 1 379,7 пин ҫын калаҫма пултарнӑ.

ISO 639-1 тӑрӑх кочӗ ba, ISO 639-2 тӑрӑх — bak

Диалекчӗсем

Тӗп диалекчӗсем иккӗ: кӑнтӑрти (юрмат) тата хӗвел тухӑҫри (кувак). Чи ҫывӑх чӗлхе — тутар чӗлхи.

Ҫырулахӗ

1928 ҫулччен арапла ҫырнӑ. Кайран 1940 ҫулччен латтин сас паллисемпе усӑ курнӑ. 1940 ҫултанпа хальхи вӑхӑтчен кириллица алфавичӗпе усӑ кураҫҫӗ. Халӗ Пушкӑрт алфавичӗ

Саспалли	МФА	Саспалли	МФА	Саспалли	МФА
А а (а)	[ɑ], [ä]	Б б (бэ)	[b], [β]	В в (вэ)	[w~ɥ], [v]^{[комм. 1]}
Г г (гэ)	[ɟ], [g]^{[комм. 1]}	Ғ ғ (ғы)	[ɣ]	Д д (дэ)	[d]
Ҙ ҙ (ҙе)	[ð]	Е е (е)	[jɘ]^{[комм. 2]}, [ɘ], [je], [e]^{[комм. 1]}	Ё ё (йо)	[jo]^{[комм. 1]}
Ж ж (жэ)	[ʒ], [ʐ]^{[комм. 1]}	З з (зэ)	[z]	И и (и)	[i]
Й й (ҡыҫҡа и)	[j]	К к (ка)	[c], [k]^{[комм. 1]}	Ҡ ҡ (ҡы)	[q]
Л л (эль)	[ɫ], [l]	М м (эм)	[m]	Н н (эн)	[n]
Ң ң (эң)	[ŋ]	О о (о)	[ʊ̞], [o]^{[комм. 1]}	Ө ө (ө)	[ø]
П п (пэ)	[p]	Р р (эр)	[r]	С с (эс)	[s]
Ҫ ҫ (ҫе)	[θ]	Т т (тэ)	[t]	У у (у)	[u]
Ү ү (ү)	[y]	Ф ф (эф)	[f]^{[комм. 3]}	Х х (ха)	[χ]
Һ һ (һы)	[h]	Ц ц (цэ)	[ʦ]^{[комм. 1]}	Ч ч (че)	[ʧ]^{[комм. 1]}
Ш ш (ша)	[ʃ], [ʂ]^{[комм. 1]}	Щ щ (ща)	[ɕ]^{[комм. 1]}	Ъ ъ (ҡалын айырыу билдәһе)	[ʲ], [ʔ]^{[комм. 4]}
Ы ы (ы)	[ɯ]	Ь ь (нәҙек айырыу билдәһе)	[ʲ], [ʔ]^{[комм. 4]}	Э э (э)	[e]
Ә ә (ә)	[æ]	Ю ю (йу)	[ju]	Я я (йа)	[ja]

Асӑрхавсем

↑ Поширені мови України

Каҫӑсем

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Йышӑнусенче вырӑсларан.
↑ Пуҫра сӑмахӑн.
↑ Йышӑнусенче вырӑсларан, арапларан тата ҫеҫ мар.
1 2 Йышӑнусенче арапларан.

Цитатăланă чухнехи йăнăш «комм.» ушкӑнӗнчи <ref> тэгсем валли вӗсене тивӗҫтерекен <references group="комм."/> тэг ҫук

[1] Поширені мови України

[выр.-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Йышӑнусенче вырӑсларан.

[3] Пуҫра сӑмахӑн.

[4] Йышӑнусенче вырӑсларан, арапларан тата ҫеҫ мар.

[арап.-5] 1 2 Йышӑнусенче арапларан.

[1]

[комм. 1]

[комм. 2]

[комм. 3]

[комм. 4]

п • с • т Тĕрĕк чĕлхисем, чĕлхевĕсем, диалекчĕсем, калаçăвĕсем
пратĕрĕк †
Пăлхар ушкăнĕ	авар (тĕрĕк) †¹ \| пулхар † \| хун †¹ \| хасар †¹ \| чăваш

Авалхи тĕрĕк	авалхи кăркăс (енисей-кăркăс) † \| орхон-енисей (ватă тĕрĕк) \| уйгур рунă (орхон-уйгур) †

Туçи алтай (вăта-тухăç) ушкăнĕ¹	кăркăс-кăпчак³: кăркăс (çурçĕр кăркăс, ферган-кăпчак (†), кăнтăр кăркăс), кăнтăр алтай (диал.: хăй алтай (ойрот), теленгит, телеут) \| çурçĕр алтай¹: шор челхин кондом диалекчĕ², чулăм челхин анат чулăм диалекчĕ², çурçĕр алтай (диал.: кумандă, челкан) \| тапалар³

Карлук ушкăнĕ	карлук-уйгур: авалхи уйгур †, карахан (карахан-уйгур) †, халаджа (аргу)¹ \| карлук-хорезм: çыруллă ватă литература чĕлхисем — хорезм-тĕрĕк †, чагатай, тĕрĕк чĕлхи †, хальхи — айна ‡, или-тĕрĕк, лобнор ‡¹, узбек, уйгур (çĕнĕ уйгур), хотан², хотон (†) ‡¹, кăнтăр кăркăс — карлук диалекчĕсем²

Кăпчак ушкăнĕ	авалхи кăпчак † \| нухай-кăпчак: алабуга-нухай², аçтăрхан-нухай², казах, каракалпак, нухай, крым тутар чĕлхин çеçенхир диалекчĕ, узбек-нухай (узбек чĕлхин кăпчак диалекчĕсем) ‡², ферган-кăпчак — нухай-кăпчак диалекчĕсем², кăнтăр кăркăс — нухай-кăпчак диалекчĕсем², юртă-нухай² \| атăл-кăпчак: пушкăрт, çĕпĕр-тутар, тутар (диал.: мишер) \| половец-кăпчак: авалхи половец †, караим крым тутар¹ (караим, крым диалекчĕ², крым тутар (литература), крымчак², крым тутар чĕлхин вăтам диалекчĕ, урум (азовçум) — кăпчак пуплевĕсем²), кумăк-карачай-балкар¹ (эрмен-кăпчак †, карачай-балкар, кумăк), мамлюк-кăпчак †

Огуз ушкăнĕ	авалхи огуз † \| печенег †¹ \| салар \| çурçĕр узбек (икан-карабулак) \| хăй огуз: азербайджан (диалектсем) \| айналлу² \| афшар² \| балкан-гагауз \| гагауз \| кашкай² \| осман † \| салчук² \| сири-туркмен² \| сонкор-тĕрĕк \| турккă (диал.: кипр) \| туркмен (диал.: трухмен) \| урум (азовçум) — огуз пуплевĕсем \| хорасан-тĕрĕк (диал.: боджнурди) \| хорезм (ӳспек чĕлхин огуз диалекчĕсем)² \| цалк² \| крым тутар чĕлхин кăнтăр çыранĕн диалекчĕ

Саян (тобас) ушкăнĕ	çеçенхир: кёк-мончак (диал.: мончак, цэнгэл), тăва \| тайга: тухăç тăва, сойот-цатан (диал.: сойот, урянхай, цатан), тофалар

Хакас (кăркăс) ушкăнĕ	сарăк-югур (хара-йогур) \| фуюй-кăркăс \| хакас-алтай: шор чĕлхин мрас диалекчĕ², чулăм чĕлхин вăтам калаçăвĕ², хакас

Якут ушкăнĕ	ака теекен \| о-теекен, çав шутра долган², якут литератури

Çырулăх	орхон-ениçей рунисем \| пăлхар рунисем \| яналиф
Асăрхавсем: ¹ чĕлхе е чĕлхе ушкăнĕн классификацийĕ тавлашуллă, чĕлхе ушкăнĕ гипотезăллă (Терĕк чĕлхисен классификацийĕ пăхăр); ² «чĕлхе» термина уса курни йăнăш («чĕлхе е диалект» проблема пăхăр); ³ кăпчак, пулас; † çухалнă, уйрăлнă е улшăннă чĕлхесем; (†) çухалнă чĕлхесем, пулас; ‡ хутăш чĕлхесем

п • с • т РФ чĕлхисем
Федераци чĕлхи	вырăс

Федераци субъекчĕсен чĕлхисем	абазин • авар • агуль • адыг • азербайджан • алтай • пушкăрт • бурят • даргин • ингуш • кабарда-черкес • калмăк • карачай-балкар • коми • кумăк • лак • лезгин • нухай • мари • мăкшă • осетин • рутуль • табасаран • тутар • тат • тăва • удмурт • украин • хакас • цахур • чечен • чăваш • ирçе • якут

Официаллă статусри чĕлхесем	вепс • долган • казах • карел • коми-пермяк • манси • ненец • селькуп • финн • хантă • чукча • эвенк • эвен • юкагир