Контент патне куҫ

Мурманск облаçĕ

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Мурманск облаçĕ
Мурманская область  

Мурманск облаҫӗн Ялавӗ Мурманск облаҫӗн гербӗ
Тĕп хули Мурманск
Лаптăкĕ

- Пĕтĕмпе
- шыв пайĕн %.

25

144 902 км²

Халăх йышĕ

- Пĕтĕмпе
- Йышлăх

66

658 698 çын çын патнелле (2023)
4,55 çын çын/км² патнелле

Федераци тăрăхĕ Çурçĕр-Анăç федераци тăрăхĕ
Экономика регионĕ Çурçĕр экономика районĕ
Регион номерĕ 51
Патшалăх чĕлхисем Вырăс чĕлхи
Губернатор Чибис Андрей Владимирович
Облаç думин председателĕ Дубовой Сергей Михайлович
Гимн Мурманск облаçĕн гимнĕ
Вăхăт тăрăхĕ ГВ +0300

Мурманск облаçĕ (Кола Ен, выр. Мурманская область) — Раççей Федерацин Çурçĕр-Анăç федераци тăрăхĕ, Çурçĕр экономика районĕ кĕрекен субъекчĕ. Тĕп хули — Мурманск хули. 1938 çулхи çу 28 мĕшĕнче никĕсленнĕ. 2019 çултан облаç губернаторĕ — Чибис Андрей Владимирович[1].

Ĕлĕк Ленинград облаçĕн тытăмĕнче Мурманск тăрăхĕ пулнă.

Географи[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Облаç Раççейĕн çурçĕр-анăçĕнче вырнаçнă. Лаптăкĕ 144,9 пин çм². Облаçĕн административлă тĕпĕ — Мурманск хули. Облаç Кола ӳрутрвĕнче, Çурçĕр поляр унки леш енче ларать. Кăнтăрта Карели Республикипе чикĕленет, анăçра — Норвегипе тата Финляндипе. Шурă тата Баренц тинĕсĕсен шывĕсемпе çăвăнать. Авал тахçан Кола çурутравĕ пĕтĕмпех пăрлăхпа витĕннĕ пулнă, кайран çĕр çинче тарăн йĕрсем хăварса, пăрлăх шуçса тухнă, çавăнпа Мурманск облаçĕнче питĕ нумай шывсем (Варзуга, Умба, Нива, Воронья, Кола, Тулома, чи вăрăмми — Поной) тата кӳлĕсем (Умбозеро, Ловозеро, чи анлă лаптăкли — Имандра). Мурманск облаççĕрĕсенче Хибин тăвĕсем пур, унта кашни çул альпинистсем пуçтарăнаççĕ.


Климат[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Кăнтăр енче вăтам тинĕслĕ, çурçĕр енче — субарктика климачĕ, ăшă Гольфстрим юхăмĕ пулнипе, çавăн пирки кунта çулĕпех тинĕс шыв çулĕсем уçă. Хĕлле — поляр каçĕсем, çулла — поляр кунĕсем.

Çутçанталăкĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Пĕтĕм çĕрĕсенче тундра е хутăш тундра-вăрман, кăнтăр енче çеç — çурçĕр тайги. Йывăçсем облаçĕн çурçĕрĕнче карликлă (хурăн тата осина), кунта чăрăш лайăх ӳсет, хырсем тĕл пулаççĕ, тундрăра мăкпа тата лишайника сарса хунă пекех, çырла та нумай: черника, морошка, голубика, брусника тата клюква питĕ сарăлнă. Чĕрчунсем сахалтарах, шыв фауни çĕр çинчирен темĕн тĕрлĕрех. Тилĕсем, куницăсем, горностаи тĕл пулаççĕ, песец, кашкăр та хура упа, лоси и северные олени, пакшасем тата леммингсем нумай.

Кайăксенчен шурă куропаткăна, поляр тăмине, тетеревсене тата глухарсене курма пулать, вăрмансенче снегири, синицы, свиристели пур. Нумай чарлансем, крачексем тата ытти тинĕс кайăкĕсем.

Мурманск облаçĕнче треска, тинĕс окунĕ, палтус, зубатка, камбала, сельдь пуллисене тытаççĕ. Юхханшывсенче форель пур.

Халăхĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

2005 çулта кунта 872,8 пин çын пурăнать. Халăх-çын тăвăрлăхĕ: 6,0 çын/çм² (2005), хуласенче 91,5 % (2005) çын пурăнать.

Истори[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Облаçе 1938 çулхи çу, 28 йĕркеленĕ.

Хуласем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Хупăннă хуласем, посёлксем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Урăх çĕртре кăтартни[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Шаблон:Мурманск облаçĕ

  1. ^ Встреча с Андреем Чибисом.