Галли (элемент)

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Перейти к навигации Перейти к поиску

Элементсен периодла тытăмĕ
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Сĕлтĕлле металсем Сĕлтĕлле-çĕрле металсем Куçăмлă металсем
Çăмăл металсем Металлоидсем Инертлă газсем
Металмаррисем Галогенсем Лантаноидсем Актиноидсем
Галли / Gallium (Ga))
Атом номерĕ 31
Ахаль япалалăхăн курăмĕ Gallium1 640x480.jpg
Атом палăрăмĕсем
Атом масси
(моль масси)
69,723 а. е. м. (г/моль)
Атом радиусĕ 141 пм
Ионизаци энергийĕ
(пĕрремĕш электрон)
1578,7 (6,00) кДж/моль (эВ)
Электронсен конфигурацийĕ [Ar] 3d10 4s2 4p1
Химилле палăрăмсем
Ковалентла радиус 126 пм
Ион радиусĕ (+3e) 62 (+1e) 81 пм
Электронегативлăх
(Полинг шучĕпе)
1,81
Электрод потенциалĕ 0
Оксидлав капашĕсем 3
Ахаль япалалăхăн термодинамикăлла палăрăмĕсем
Тачăлăх 5,9 г/см³
Пайлавла ăшăшăнăçтарăш 26,07[1] Дж/(K·моль)
Ăшăяраслăх 28,1 Вт/(м·K)
Шăрану температури 302,93 K
Шăраннин пайлавла ăшши 5,59 кДж/моль
Вĕрев температури 2447 K
Пăспулăмăн ăшăлăхĕ 270,3 кДж/моль
Моль калăпăшĕ 11,8 см³/моль
Ахаль япалалăх кристалл чĕнтĕрĕ
Рншетке тытăмĕ орторомбла
Рншетке периочĕ 4,519 Å
c/a танлашăнни na
Дебай температури 240 K
Ga 31
69,723
[Ar] 3d10 4s2 4p1
Галли

Галли (лат. Gallium) — элементсен периодикăллă системин 31-мĕш хими элеменчĕ.

Истори[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Франци химикĕ Поль Эмиль Лекок де Буабодран виçĕ хими элементне (галли (1875), самари (1879) тата диспрози (1886).) уçса историе кĕрсе юлнă. Пьеррфитран (Пиреней) илсе килнĕ цинк обманкин спектăрне тĕпченĕ чухне вăл çĕне хĕрлĕ-кăвак йĕр курать. Питĕ тăрмашса вăл çĕнĕ элементăн 0,1 г уйăрма пултарать. Çавăнпа химипе физика пахалăхĕсене тĕплĕн тĕпчеме пултараймасть. Д. И. Менделеев хăй уçнă элементсен периодикăллă системипе килĕшӳллĕн çак элемент пуласине каланă, ăна эка-алюмини ят панă, ун физика пахалăхĕсене çырса пĕлтернĕ. Галли уçни Менделеевăн законĕн тĕрĕссине ĕнентерекен пĕрремĕш çирĕплетӳ пулнă.

Ячĕ пулни[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Поль Эмиль Лекок де Буабодран элементăн ятне Францин латинла ячĕпе (Gallia) çыхăнтарнă. Французла gallus - автан тенине пĕлтерет.

Изотопĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Тĕп статья: Галли изотопĕсем


Биологи ролĕ тата галлипе ĕçленин уйрăмлăхĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Биологи ролĕ паллă мар. Тирпе галлин контакт пулсан, питĕ вĕтĕ металл пайăркисем тир çинче юлаççĕ. Вĕсем сăрă евĕр курăнаççĕ. Галлипе тир контакта кĕрсен дерматит пулма пултарать.[çăлкуç?].


Ирĕлӳ температури пĕчĕк пулнăран галли катăкĕсене шĕвĕ галлипе йĕпенменполиэтилен хутаçсенче куçарма сĕнеççĕ.

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Вуламалли[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Шека И. А, Чаус И. С, Мнтюрева Т. Т., Галлий, К., 1963;
  • Еремин Н. И., Галлий, М., 1964;
  • Рустамов П. Г., Халькогениды галлия, Баку, 1967;
  • Дымов А. М., Савостин А. П., Аналитическая химия галлия, М., 1968;
  • Иванова Р. В., Химия и технология галлия, М., 1973;
  • Коган Б. И., Вершковская О. В., Славиковская И. М., Галлий. Геология, применение, экономика, М., 1973;
  • Яценко С. П., Галлий. Взаимодействие с металлами, М., 1974;
  • Процессы экстракции и сорбции в химической технологии галлия, Алма-Ата, 1985;
  • Химия и технология редких и рассеянных элементов, под ред. К. А. Большакова, 2 изд., т. 1, М., 1976, с. 223-44;
  • Федоров П. И., Мохосоев М. В.. Алексеев Ф. П., Химия галлия, индия и таллия, Новосиб., 1977. П. И. Федоров.

Асăрхатарусем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. ^ Химическая энциклопедия: в 5 тт.. — Советская энциклопедия. — Т. 1. — 100 000 экз.