Скандий

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
(Сканди çинчен куçарнă)
Перейти к навигации Перейти к поиску

Элементсен периодла тытăмĕ
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Сĕлтĕлле металсем Сĕлтĕлле-çĕрле металсем Куçăмлă металсем
Çăмăл металсем Металлоидсем Инертлă газсем
Металмаррисем Галогенсем Лантаноидсем Актиноидсем
Сканди (Sc)
Атом номерĕ 21
Ахаль япалалăхăн курăмĕ вăтам çемçе кĕмĕл тĕслĕ сарăрах сайра çĕр металĕ Scandium sublimed dendritic and 1cm3 cube.jpg<>
Атом палăрăмĕсем
Атом масси
(моль масси)
44.95591 а. е. м. (г/моль)
Атом радиусĕ 162 пм
Ионизаци энергийĕ
(пĕрремĕш электрон)
630.8(6.54) кДж/моль (эВ)
Электронсен конфигурацийĕ [Ar] 3d1 4s2
Химилле палăрăмсем
Ковалентла радиус 144 пм
Ион радиусĕ (+3e)72.3 пм
Электронегативлăх
(Полинг шучĕпе)
1.36
Электрод потенциалĕ 0
Оксидлав капашĕсем 3
Ахаль япалалăхăн термодинамикăлла палăрăмĕсем
Тачăлăх 2.99 г/см³
Пайлавла ăшăшăнăçтарăш 0.556 Дж/(K·моль)
Ăшăяраслăх 15.8[1] Вт/(м·K)
Шăрану температури 1814 K
Шăраннин пайлавла ăшши 15.8 кДж/моль
Вĕрев температури 3104 K
Пăспулăмăн ăшăлăхĕ 332.7 кДж/моль
Моль калăпăшĕ 15.0 см³/моль
Ахаль япалалăх кристалл чĕнтĕрĕ
Рншетке тытăмĕ гексагоналлă
Рншетке периочĕ 3.310 Å
c/a танлашăнни 1.594
Дебай температури n/a K
Sc 21
44,95
[Ar]3d14s2
Сканди

Сканди (Sc), — хими таблицин 21-мĕш хими элеменчĕ, атом йывăрăшĕ 44,95.


Истори[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Менделеев Д.И. çак элемент (эка-бор) пулассине палăртнă. 1879-мĕш çулта Швеци химикĕ Ларс Нильсон тупса Скандинавине асăнса ятне панă.

Геохими тата минералоги[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Çĕр хуппинче сканди вăтамран г/т. Химипе физика пахалăхĕçемпе сканди иттри, лантан тата лантаноидсене çывăх. Валентноçĕ яланах +3. Сапаланнă элемент пулнă май нумай минералсенче тупма пулать. Скандин икĕ мнералĕ паллă: тортвейтит (Sc, Y)2 Si2O7 (Sc2O3 53,5 % таран) тата стерреттит Sc[PO4] • 2H2O (Sc2O3 39,2 % таран). Сканди тĕл пулакан тĕп минералсем: флюорит ( 1 % таран Sc2O3), касситерит (0,005-0,2 %), вольфрамит (0-0,4 %), ильменорутил (0,0015-0,3 %), торианит (0,46 % Sc2O3), самарскит (0,45 %), виикит (1,17 %), ксенотим (0,0015-1,5 %), берилл (0,2 %), баццит (сканди бериллĕ, 3-14,44 %). Тин7с шывĕнче сканди 0,00004 мг/л[2].

Туса кăларни[тӳрлет | кодне тӳрлет]

1988-мĕш çулта сканди оксичне тунă:

Çĕршыв||Кăларнин калăпăшĕ,
сахалрах мар,кг/çул
Китай 50
Франци 100
Норвеги 120
США 500
Япони 30
Казахстан 700
Украина 610
Раççей 958

Изотопĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Люминофорсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Сканди борачĕ, иттри борачĕ пекех люминофорсем валли матирца тума кирлĕ.

Биологи ролĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Скандин нимĕнле биологи ролĕ те çук[3].

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. ^ Химическая энциклопедия: в 5 т. — Советская энциклопедия. — Т. 4. — 20 000 экз. — ISBN 5—85270—039—8
  2. ^ J.P. Riley and Skirrow G. Chemical Oceanography V. 1, 1965
  3. ^ Scandium (Sc) - Chemical properties, Health and Environmental effects (акăлч.). www.lenntech.com. Тĕрĕсленĕ 19 Авӑн уйӑхӗн 2009.

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Вуламалли[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Коган. Б. И., Названова. В. А. Скандий. М.,Изд-во АН УССР, 1963. 304 с с илл.