Кремни

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Элементсен периодикăллă системи
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Сĕлтĕ металлĕсем Сĕлтĕ çĕр металлĕсем Куçăмлă металсем
Çăмăл металсем Çурма металсем Сипетлĕ газсем
Металмаррисем Галогенсем Лантаноидсем Актиноидсем

Кремни/Silicium (Si)

Атом номерĕ 14
Ахаль япалалăхăн тĕсĕ поликристаллă кремни(99,9%)
аморфлă формăра —
хăмăр порошок,
кристалла формăра
тĕттĕм сăрă кăшт йăлтăртакан
Атом пахалăхĕсем
Атом масси
(моль масси)
28,0855 а. е. м. (г/моль)
Атом радиусĕ 132 пм
Ионизаци хăвачĕ
(пĕрремĕш электрон)
Э786,0(8,15) кДж/моль (эВ)
Электрон конфигурацийĕ [Ne] 3s2 3p2; в соед. [Ne] 3s 3p3 (гибридизация)
Хими пахалăхĕсем
Ковалент радиусĕ 111 пм
Ион радиусĕ 42 (+4e) 271 (-4e) пм
Электроçуклăх
(Полинг шучĕпе)
1,90
Электрод потенциалĕ 0
Йӳçĕклев степенĕсем +4, −4
Ахаль япалалăх термодинамика пахалăхĕсем
Тачăлăхĕ 2,33 г/см³
Ăшă удель калăпăшĕ 20,16[1] Дж/(K·моль)
Теплопроводность 149 Вт/(м·K)
Ирĕлӳ температури 1688 K
Ирĕлӳ ăшăлăхĕ 50,6 кДж/моль
Вĕрев температури 2623 K
Пăслав ăшăлăхĕ 383 кДж/моль
Моль калăпăшĕ 12,1 см³/моль
Ахаль япалалăх кристалл чĕнтĕрĕ
Чĕнтĕр тытăмĕ кубла
Чĕнтĕр тапхăрĕ 5,4307 Å
c/a танлашăнни Отношение c/a
Дебай температури 625--> K
Si 14
28,0855
[Ne] 3s2 3p2
Кремни


Кремни - Si лат. Silicium) Элементсен периодикăллă системин 14-мĕш хими элеменчĕ.Si символпа палăртаççĕ (.

Истори[тӳрлет]

1811-мĕш çулта Франци ăсчахĕсем Гей-Люссак Жозеф Луи тата Тенар Луи Жак уйăрнă.

Ячĕ пулни[тӳрлет]

1825 год-мĕш çулта швеци химикĕ Йёнс Якоб Берцелиус фторлă кремнипе SiF4 кали металне хутшăнтарса таса кремни уйăрнă. Çĕнĕ элемента «силици ( лат. silex — вут чул сăмахран). Вырăсла «кремни» ятне раççей химикĕ Герман Гесс 1834-меш çулта кĕртнĕ . ( ав.гр. κρημνός — «ту».

Физика пахалăхĕсем[тӳрлет]

Кремнин чĕнтĕр тытăмĕ

Кремни чĕнтĕр тытăмĕ кĕвер чул пекех, кубла гранĕпе центăрланă. Анчах атомсем хушши пысăкрах пулнă май кристалĕн çирĕплĕхе сахалрах.

Усă курни[тӳрлет]

Применение[тӳрлет]

1993-мĕш çулхи STMicroelectronics фирмăн 62E40 Микроконтроллерĕ. Кантăкĕ хыçĕнче кремни кристалĕ çинчи электричество схеми курăнать

Техника кремнийĕ:

  1. металургинче чĕртавар (йĕс, силумин); шăранчăксен пахалăхне улăштарма хушаççĕ (трансформатор хурçисем) ;
  2. тасатнă (литературăра «umg-Si») тата поликристал кремние тумалли чĕртавар;
  3. силан тумалли чĕртавар;
  4. хăшпĕр чухне техника кремнипе тата тимĕрпе шăранчăкне (ферросилици) хирте водород тума усă кураççĕ;
  5. хĕвел батарейисем тума.

Каçăсем[тӳрлет]

Вуламалли[тӳрлет]

  • Самсонов. Г. В. Силициды и их использование в технике. Киев, Изд-во АН УССР, 1959. 204 стр. с илл.
  • Алёшин Е. П., Алёшин Н. Е. Рис. Москва, 1993. 504 стр. 100 рис.

Асăрхавсем[тӳрлет]

  1. ^ {{{пуçелĕк}}}. — Советская энциклопедия. — Т. 2. — 100 000 экз.