Чĕркĕмĕл

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Элементсен периодикăллă системи
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Сĕлтĕ металлĕсем Сĕлтĕ çĕр металлĕсем Куçăмлă металсем
Çăмăл металсем Çурма металсем Сипетлĕ газсем
Металмаррисем Галогенсем Лантаноидсем Актиноидсем
Чĕркĕмĕл / Hydrargyrum (Hg)
Атом номерĕ 80
Ахаль япалалăхăн тĕсĕ
шурă-кĕмĕл тĕслĕ йывăр шĕвек метал
Атом пахалăхĕсем
Атом масси
(моль масси)
200,59 а. е. м. (г/моль)
Атом радиусĕ 157 пм
Ионизаци хăвачĕ
(пĕрремĕш электрон)
1 006,0 (10,43) кДж/моль (эВ)
Электрон конфигурацийĕ [Xe] 4f14 5d10 6s2
Хими пахалăхĕсем
Ковалент радиусĕ 149 пм
Ион радиусĕ (+2e) 110 (+1e) 127 пм
Электроçуклăх
(Полинг шучĕпе)
2,00
Электрод потенциалĕ Hg←Hg2+ 0,854 В
Йӳçĕклев степенĕсем +2, +1
Ахаль япалалăх термодинамика пахалăхĕсем
Тачăлăхĕ 13,546 (@ +20 °C) г/см³
Ăшă удель калăпăшĕ 27,98[1] Дж/(K·моль)
Теплопроводность 8,3 Вт/(м·K)
Ирĕлӳ температури 234,28 K
Ирĕлӳ ăшăлăхĕ 2,295 кДж/моль
Вĕрев температури 629,73 K
Пăслав ăшăлăхĕ 58,5 кДж/моль
Моль калăпăшĕ 14,8 см³/моль
Ахаль япалалăх кристалл чĕнтĕрĕ
Чĕнтĕр тытăмĕ ромбоэдăрла
Чĕнтĕр тапхăрĕ 2,990 Å
c/a танлашăнни n/a
Дебай температури 100,00 K
Hg 80
200,59
[Xe]4f145d106s2
Ртуть

Чĕркĕмĕл (лат. hydrargyrum, выр. ртуть) — элементсен периодикăллă системин II ушкăнăн хушма ушкăн айĕн хими элеменчĕ, атăм нумерĕ 80, атăм йывăрăшĕ (масси) 200,59, символĕ Hg.

Авалтанах ку элемента чăвашсем чĕркĕмĕл тенĕ. Тĕслĕхрен, «Хĕр кăмăлĕ — чĕркĕмĕл» каларăшра тĕл пулма пулать.

Тупăшлани[тӳрлет]

Раççейре 23 чĕркĕмĕлĕн çĕруправĕсене палăртнă, промăçлă янтă пуррисем 15,6 пин тоннă (2002).

Физика пахалăхĕсем[тӳрлет]

Чĕркĕмĕл — пӳлĕмри температурăра пĕртен пĕр шĕвек металлĕ. Чĕркĕмĕлĕн магнетисăм пахалăвĕсем çук.

Хими пахалăхĕсем[тӳрлет]

Чĕркĕмĕл — сахал хастар металл.

300 °C çити вĕретсен чĕркĕмĕл йӳçлĕкпе хутăшса пĕрлешет:

2Hg + O2 → 2HgO

Усă курни[тӳрлет]

Çавăн пекех пăхăр[тӳрлет]

Асăрхавсем[тӳрлет]

  1. ^ Редкол.:Зефиров Н. С. (гл. ред.) Химическая энциклопедия: в 5 т.. — Мускав: Советская энциклопедия, 1995. — Т. 4. — 20 000 экз. — ISBN 5—85270—039—8

Каçăсем[тӳрлет]