Вольфрам

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Элементсен тапхăр системи
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Сĕлтĕ металлĕсем Сĕлтĕ çĕр металлĕсем Куçăмлă металсем
Çăмăл металсем Çурма металсем Сипетлĕ газсем
Металмаррисем Галогенсем Лантаноидсем Актиноидсем
Вольфрам/Wolframium (W)
Атом номерĕ 74
Ахаль япалалăхăн тĕсĕ Wolfram evaporated crystals and 1cm3 cube.jpgШурă е тимĕр тĕслĕ çирĕп пысăк тăмпертатурăра ирĕлекен метал
Атом пахалăхĕсем
Атом масси
(моль масси)
183,84 а. е. м. (г/моль)
Атом радиусĕ 141 пм
Ионизаци хăвачĕ
(пĕрремĕш электрон)
769,7 (7,98) кДж/моль (эВ)
Электрон конфигурацийĕ [Xe] 4f14 5d4 6s2
Хими пахалăхĕсем
Ковалент радиусĕ 170 пм
Ион радиусĕ (+6e) 62 (+4e) 70 пм
Электроçуклăх
(Полинг шучĕпе)
1,7
Электрод потенциалĕ W ← W3+ 0,11 В
W ← W6+ 0,68 В
Йӳçĕклев степенĕсем 6, 5, 4, 3, 2, 0
Ахаль япалалăх термодинамика пахалăхĕсем
Тачăлăхĕ 19300 кг/м³ 19,3 г/см³
Ăшă удель калăпăшĕ 24,27[1] Дж/(K·моль)
Теплопроводность 173 Вт/(м·K)
Ирĕлӳ температури 3422  °C, 3695 K
Ирĕлӳ ăшăлăхĕ 191 кДж/кг 35 кДж/моль
Вĕрев температури 5555  °C, 5828 K
Пăслав ăшăлăхĕ 4482 кДж/кг 824 кДж/моль
Моль калăпăшĕ 9,53 см³/моль
Ахаль япалалăх кристалл чĕнтĕрĕ
Чĕнтĕр тытăмĕ кубическая
калăпăшĕпецентăрланă
Чĕнтĕр тапхăрĕ 3,160 Å
c/a танлашăнни n/a
Дебай температури 310,00 K
W 74
183,84
4f145d46s2
Вольфрам

Вольфрам —Элементсен периодикăллă системин хими элеменчĕ, авăр хисепĕ 74, символĕ W (лат. Wolframium), хытă сăрă куçăмлă металл.

Этимологи[тӳрлет]

Элементăн Wolframium ячĕ вольфрамит минералтан килет, вăл XVI ĕмĕрте «кашкăр кăпăкĕ» — «Spuma lupi» латтыньле, е «Wolf Rahm» нимĕçле ятпа палăртнă. Вольфрам,тăхлан тăприсемпе пĕрле тухса, тăхлана шăратса кăларма чăрмантарнă — кăпăклă çунăка куçăрнă («кашкăр сурăха кăшланă пекех тăхлана пĕтерет» тенĕ).

Халĕ АПШ, Аслă Британи тата Франци çĕршывĕсенче вольфрама «tungsten» (шв. tung sten - «йывăр чул») ятпа палăртаççĕ.

Тупăçлани[тӳрлет]

Вольфрамăн çĕр айĕнчи управĕсене Боливире, Китайра (тĕнчери 75% вольфрама тупăçлать), Португалире, Раççейре, АПШра тата Кăнтăр Корейра тупнă.

Вольфрама тăпраллă концентратсенчен WO3 триоксида уйăрса кăлараççĕ, хыççăн металлă çăнăха çитиччен водородпа 700 °C температурăра çĕнетеççĕ. Вольфрамăн шăрану температури çӳллĕ пирки çăнăхлă металлурги меслечĕпе усă кураççĕ: тупăшланă çăнăха пăчăртаççĕ, атмосферăра водородпа 1200 — 1300 °C температурипе пĕçертеççĕ, кайран ун витĕр электрический ток яраççĕ. Металла 3000 °C тарин ăшăтаççĕ, çакăн чух монолитлă материал пиçет. Малашнехи тасатупа монокристалл хормиллĕ зонăллă шăрану мелĕпе тăваççĕ.

Физика пахалăхĕсем[тӳрлет]

Вольфрам — çутă кăвак металл, çӳллĕ температурăра çеç шăранма тата вĕреме кĕрет.

Изотопĕсем[тӳрлет]


Усă курни[тӳрлет]

Тĕп усă курмалли — металлургире йывăр шăранакан материалсенче. Шăрантару енчен питĕ хивре, яланхиллĕ чухне хими енчен çирĕп.

Металлă вольфрам[тӳрлет]

  • Мăран шăранăвне тата çемçелĕхне пула вольфрамран çутă хатĕрĕсенчи (приборĕсенчи) хĕртӳллĕ çипĕсене тăваççĕ, çаплах кинескопра тата вакуумлă урăх кĕпçесенче те усă кураççĕ.

Ытти çĕрте усă курни[тӳрлет]

Искусствăллă радионуклида 185W япаласене тĕпченĕ чух радиохастар тĕлли вырăнĕнче усă кураççĕ.

Изотопĕсем[тӳрлет]

Çутçанталăкри вольфрамăн пилĕк изотопĕ (180W, 182W, 183W, 184W и 186W). Искусствăллă 27 радионуклидне хĕртсе кăларнă. 2003 çулта çутçанталăкри вольфрамăн çав тери хавшак радиохастарлăхне тĕпчесе уçнă (пĕр грамм шутне çулта икĕ аркану çеç), α-хастарлăхпа çыхăннă 180W, унăн çурма аркану тапхăрĕ 1,8×1018 çул.

Вольфрам пасарĕ[тӳрлет]

99% таса металлă вольфрам штабикĕсем 2006 çулта пĕр килограмм вăтамран 45—50 АПШ долларĕпе хакланă.

Биологири ĕç вырăнĕ[тӳрлет]

Вольфрамăн биологиллĕ пахи çук. Волфрам тусанĕ ӳпкесене, кăкăра тата пыра лексен ĕсĕклентерет.

Асăрхатарусем[тӳрлет]

Каçăсем[тӳрлет]