Коперници

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Коперници (Cn) / Copernicium

Атом номерĕ 112
Ахаль япалалăхăн тĕсĕ кĕмĕл евĕрлĕ шĕвек пулас
Атом пахалăхĕсем
Атом масси
(моль масси)
285 а. е. м. (г/моль)
Атом радиусĕ

n/a пм

Ионизаци хăвачĕ
(пĕрремĕш электрон)

n/a кДж/моль (эВ)

Электрон конфигурацийĕ тен [Rn] 5f 14 6d10 7s2
Хими пахалăхĕсем
Ковалент радиусĕ
пм
Ион радиусĕ пм
Электроçуклăх
(Полинг шучĕпе)
Электрод потенциалĕ
Йӳçĕклев степенĕсем
Ахаль япалалăх термодинамика пахалăхĕсем
Тачăлăхĕ г/см³
Ăшă удель калăпăшĕ Дж/(K·моль)
Теплопроводность Вт/(м·K)
Ирĕлӳ температури K
Ирĕлӳ ăшăлăхĕ кДж/моль
Вĕрев температури K
Пăслав ăшăлăхĕ кДж/моль
Моль калăпăшĕ см³/моль
Ахаль япалалăх кристалл чĕнтĕрĕ
Чĕнтĕр тытăмĕ
Чĕнтĕр тапхăрĕ Å
c/a танлашăнни
Дебай температури K
Cn 112
285
[Rn]5f146d107s2
Коперници

Коперници (лат. Copernicium, Cn, маларах Унунби ятпа палăртнă лат. Ununbium, Uub е эка-ртуть) — 112-мĕш хими элеменчĕ. Чи стабиллă 285Cn изотопĕн тĕшĕнче 112 протонпа, 173 нейтрон. Çурма аркану тапхăрĕ 34 секунд яхăн. Коперници чĕркĕмĕл евĕр кĕмĕл тĕслĕ шĕвек пулас. 112-мĕш элемент уçнине ИЮПАКра çирĕплетнĕ [1] , ун ятне çирĕплетме палăртнă[2].

Истори[тӳрлет]

Коперницие чи малтан 1996-мĕш çулăн нарăсăн 9-мĕшĕнче Германири Дармштадтри йывăр ионсен институтĕнче С. Хоффманн (S. Hofmann), В. Нинов (V. Ninov), Ф. П. Хессбергер (F. P. Hessberger), П. Армбрустер (P. Armbruster), Х. Фолгер (H. Folger), Г. Мюнценберг (G. Münzenberg) тата ыттисем синтезланă (Gesellschaft für Schwerionenforschung, GSI). 277Cn изотопăн икĕ тĕшне йывăр ионсене хăвăрлаканта цинк йĕтрисемпе хура тăхлан мишенĕсене персе туса илнĕ. [3].

Йывăртарах изотопĕсене каярах Дубнари ОИЯИ унунквади арканнă хыççăн тупнă (2000 тата 2004 çулсенче)[4][5][6].

2006-мĕш çулта ОИЯИ аркану продукчĕсене химилле палласа изотопсен синтезне çирĕпленĕ. Плутони-242-рен тунă мишене кальций-48 изотпопĕпе пенĕ. Реакцинче 114-мĕш элемент синтезленнĕ хыççăн вăл атмосфера пусăмлă гелипе аргон хутăшлă камерăна лекнĕ. Çур секкунтран 287Uuq альфа-аркану хыççăн 283Cn изотоп пулнă. Ăна газ юхăмĕ ылтăн детекторлă криоген камерине илсе кайнă. Детекторсем çинче 112-мăш элемен арканнине сиснĕ. [7][8].

Изотопĕсем[тӳрлет]

Изотоп Масса Çурма аркану тапхăрĕ[9] Аркану майĕ
277Cn 277 0,69+0,69−0,24 мс α-аркану 273Ds
282Cn 282 0,50+0,33−0,14 мс хăйне-хăй пайланни
283Cn 283 4,0+1,3−0,7 с α-аркану 279Ds (99 % сахалрах мар), хăйне-хăй пайланни
284Cn 284 79+31−19 мс хăйне-хăй пайланни
285Cn 285 29+13−7 с α-аркану 281Ds

Ячĕ[тӳрлет]

GSI тĕпчевçисем в честь Н.Коперника халаласа 112-мĕш элемент валли «коперници» (Copernicium, Cn) сĕннĕ [10]. ИЮПАК 2010-мĕш çулхи нарăсăн 19-мĕшĕнче официаллă элемент ятне çирĕплетнĕ 19 февраля а[11][12].

Элемнтăн символĕ пирки тавлашусем пынă[13]. Уçакансем сĕннĕ Cp символ икĕ сăлтавпа тивĕçтермен:

  • органика химинче ку символпа циклопентадиенил радикалне палăртаççĕ;
  • Германинче лютецие нумай вăхăт хушши кассиопи тенĕ тата Cp символпа палăртнă.

Асăрхатарусем[тӳрлет]

  1. ^ Robert C. Barber et al. Discovery of the element with atomic number 112 (IUPAC Technical Report). — ASAP Articles
  2. ^ Start of the Name Approval Process for the Element of Atomic Number 112 (акăлч.). IUPAC (20 июля 2009). — Пресс-релиз. Тĕрĕсленĕ 3 çурла уйăхĕн 2009.
  3. ^ S. Hofmann et al. The new element 112 // Zeitschrift für Physik A. — 1996. — Т. 354. — № 3. — С. 229-230.
  4. ^ Yu. Ts. Oganessian et al. Synthesis of Superheavy Nuclei in the 48Ca + 244Pu Reaction // Physical Review Letters. — 1999. — Т. 83. — № 16. — С. 3154 - 3157.
  5. ^ Yu. Ts. Oganessian et al. Measurements of cross sections and decay properties of the isotopes of elements 112, 114, and 116 produced in the fusion reactions 233,238U, 242Pu, and 248Cm+48Ca // Physical Review C. — 2004. — Т. 70. — С. 064609.
  6. ^ Yu. Ts. Oganessian et al. Synthesis of the isotopes of elements 118 and 116 in the 249Cf and 245Cm+48Ca fusion reactions. — Т. 74.
  7. ^ R. Eichler et al. Confirmation of the Decay of 283112 and First Indication for Hg-like Behavior of Element 112. — Т. 787. — № 1-4.
  8. ^ Михаил Молчанов Открытие подтверждено. — № 7 (июль).
  9. ^ Nudat 2.5
  10. ^ Element 112 shall be named “copernicium” (акăлч.). GSI (2009-07-14). — Пресс-релиз. Тĕрĕсленĕ 16 утă уйăхĕн 2009.
  11. ^ Тяжелый 112-й элемент, синтезированный учеными, назван "коперникий"
  12. ^ У 112-го элемента появилось официальное название
  13. ^ Juris Meija (2009). «The need for a fresh symbol to designate copernicium». Nature 461 (7262): 341. DOI:10.1038/461341c. PMID 19759598.

Каçăсем[тӳрлет]


Элементсен тапхăр системи
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Сĕлтĕ металлĕсем Сĕлтĕ çĕр металлĕсем Куçăмлă металсем
Çăмăл металсем Çурма металсем Сипетлĕ газсем
Металмаррисем Галогенсем Лантаноидсем Актиноидсем