Молибден

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Элементсен тапхăр системи
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Сĕлтĕ металлĕсем Сĕлтĕ çĕр металлĕсем Куçăмлă металсем
Çăмăл металсем Çурма металсем Сипетлĕ газсем
Металмаррисем Галогенсем Лантаноидсем Актиноидсем

Молибден / Molybdenum (Mo)

Атом номерĕ

42

Ахаль япалалăхăн тĕсĕ

Molybdaen 1.jpg

Атом пахалăхĕсем
Атом масси
(моль масси)

95,94 а. е. м. (г/моль)

Атом радиусĕ

139 пм

Ионизаци хăвачĕ
(пĕрремĕш электрон)

684,8 (7,10) кДж/моль (эВ)

Электрон конфигурацийĕ

[Kr] 4d5 5s1

Хими пахалăхĕсем
Ковалент радиусĕ

130 пм

Ион радиусĕ

(+6e) 62 (+4e) 70 пм

Электроçуклăх
(Полинг шучĕпе)

2,16

Электрод потенциалĕ

-0,2

Йӳçĕклев степенĕсем

6, 5, 4, 3, 2

Ахаль япалалăх термодинамика пахалăхĕсем
Тачăлăхĕ

10,22 г/см³

Ăшă удель калăпăшĕ

23,93[1] Дж/(K·моль)

Теплопроводность

138 Вт/(м·K)

Ирĕлӳ температури

2890 K

Ирĕлӳ ăшăлăхĕ

28 кДж/моль

Вĕрев температури

4885 K

Пăслав ăшăлăхĕ

~590 кДж/моль

Моль калăпăшĕ

9.4 см³/моль

Ахаль япалалăх кристалл чĕнтĕрĕ
Чĕнтĕр тытăмĕ

кубла калăпăшĕпе центăрланă

Чĕнтĕр тапхăрĕ

3,147 Å

c/a танлашăнни
Дебай температури

450 K

МолибденЭлементсен периодикăллă системинчи 42 номерлĕ хими элеменчĕ, символĕ Mo (лат. Molybdenum), тупталлă шурă кĕмĕл тĕслĕ куçу металл. Металлургире усă кураççĕ.

Ячĕ пулса тухни[тӳрлет]

1778 çулта швед химикĕ Карл Шееле уçать, вăл молибден кислоттине хĕртсе, МоО3 оксидне тупăшлать. Металл тытăмĕнче пĕрремĕш хут ăна П. Гьельм 1782 çулта кăмрăк оксидне чĕртсе туса кăларать: вăл углеродлă молибдена тата молибденăн карбидне кăларать. Таса молибдена 1817 çулта Й. Берцелиус туртса кăларать.

Ячĕ грек μολυβδος «хура тăхланран» пулса тухать. Ĕлкипе хура тăхлан молибденитпа (MoS2) пĕр пекрех, çак минералтан пĕрремĕш хут хура тăхлан ялкăшиллĕ (PbS) молибден оксидне кăларнă, XVIII ĕмĕрченех молибденита графитпа хура тăхлан ялкăшинчен уйрăлса тăнă, çак минералсен пĕрлехи ячĕ «молибден» пулнă.

Çутçанталăкра упранни[тӳрлет]

Çĕрĕн витĕмĕнче молибден 3•10-4% йывăрăшĕпе. Ирĕклĕ молибден тĕл пулмасть. Çутçанталăкра металлăн 20 яхăн минерал. Чи паллисем: молибденит МоS2, повеллит СаМоО4, молибдит Fe(MoO4)3•nH2O и вульфенит PbMoO4.

Физикă пахалăхĕсем[тӳрлет]

Молибден — çутă сăрă металл кубăллă калăпăш тĕпĕллĕ α-Fe, а=0,314 нм тĕсĕллĕ чĕнтĕрлĕ, парамагнитлă. Механика пахалăхĕсем, чылай металсен пекех, металлăн тасалăхĕпе тата унченхи механикăллă тата термăллă ĕç тунинчен (çемçерех металл тасарах) килеççĕ. Ăшăпа сарăлу коэффициенчĕ пĕчĕк.

Хими пахалăхĕсем[тӳрлет]

Пӳлĕмри температурăра сывлăшра Mo тăнăç. 400 °C чух йӳçĕкленме тытăнать. 600 °C вĕри чух хăвăрт виçоксида МоО3 тухать. Çак оксида çаплах молибденăн дисульфидне МоS2 йӳçĕклесе тата термолизпа аммони молибдатĕнчен (NH4)6Mo7O24•4H2O тăваççĕ.

Изотопĕсем[тӳрлет]


Тупăçлани[тӳрлет]

Промăçлă молибдена тăприне флотациллĕ меслетпе тачăлатнинчен пуçланать. Хыççăн çак концентрата молибденăн оксичĕ МоО3 пуличчен пĕçертеççĕ:

2МоS2 + 7O2 → 2MoO3 + 4SO2,

Кайран ăна татах тасатаççĕ. Вара МоО3 водородпа çĕнелетеççĕ. Туса илнĕ хатĕр лаптаксене пусăмпа туптаççĕ, туртаççĕ.

Биологиллĕ ĕçĕсем[тӳрлет]

Микроэлемент[тӳрлет]

Мо микровиçисем органисăма тивĕçлĕ аталанма кирлĕ, çырласемшĕн микроэлементлă тăрантарăвĕ пулать.

Токсикологи[тӳрлет]

Молибден тусанĕпе унăн çыхăнăвĕсем сывламалли çулсене йĕкĕлтеççĕ.

Асăрхатарусем[тӳрлет]

  1. ^ Редкол.:Кнунянц И. Л. (гл. ред.) {{{пуçелĕк}}}. — Советская энциклопедия. — Т. 3. — 50 000 экз. — ISBN 5—85270—039—8

Каçăсем[тӳрлет]