Галли (элемент)

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Элементсен периодикăллă системи
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Сĕлтĕ металлĕсем Сĕлтĕ çĕр металлĕсем Куçăмлă металсем
Çăмăл металсем Çурма металсем Сипетлĕ газсем
Металмаррисем Галогенсем Лантаноидсем Актиноидсем
Галли / Gallium (Ga))
Атом номерĕ 31
Ахаль япалалăхăн тĕсĕ Gallium crystals.jpg
Атом пахалăхĕсем
Атом масси
(моль масси)
69,723 а. е. м. (г/моль)
Атом радиусĕ 141 пм
Ионизаци хăвачĕ
(пĕрремĕш электрон)
1578,7 (6,00) кДж/моль (эВ)
Электрон конфигурацийĕ [Ar] 3d10 4s2 4p1
Хими пахалăхĕсем
Ковалент радиусĕ 126 пм
Ион радиусĕ (+3e) 62 (+1e) 81 пм
Электроçуклăх
(Полинг шучĕпе)
1,81
Электрод потенциалĕ 0
Йӳçĕклев степенĕсем 3
Ахаль япалалăх термодинамика пахалăхĕсем
Тачăлăхĕ 5,9 г/см³
Ăшă удель калăпăшĕ 26,07[1] Дж/(K·моль)
Теплопроводность 28,1 Вт/(м·K)
Ирĕлӳ температури 302,93 K
Ирĕлӳ ăшăлăхĕ 5,59 кДж/моль
Вĕрев температури 2447 K
Пăслав ăшăлăхĕ 270,3 кДж/моль
Моль калăпăшĕ 11,8 см³/моль
Ахаль япалалăх кристалл чĕнтĕрĕ
Чĕнтĕр тытăмĕ орторомбла
Чĕнтĕр тапхăрĕ 4,519 Å
c/a танлашăнни na
Дебай температури 240 K
Ga 31
69,723
[Ar] 3d10 4s2 4p1
Галли

Галли (лат. Gallium) — элементсен периодикăллă системин 31-мĕш хими элеменчĕ.

Истори[тӳрлет]

Франци химикĕ Поль Эмиль Лекок де Буабодран виçĕ хими элементне (галли (1875), самари (1879) тата диспрози (1886).) уçса историе кĕрсе юлнă. Пьеррфитран (Пиреней) илсе килнĕ цинк обманкин спектăрне тĕпченĕ чухне вăл çĕне хĕрлĕ-кăвак йĕр курать. Питĕ тăрмашса вăл çĕнĕ элементăн 0,1 г уйăрма пултарать. Çавăнпа химипе физика пахалăхĕсене тĕплĕн тĕпчеме пултараймасть. Д. И. Менделеев хăй уçнă элементсен периодикăллă системипе килĕшӳллĕн çак элемент пуласине каланă, ăна эка-алюмини ят панă, ун физика пахалăхĕсене çырса пĕлтернĕ. Галли уçни Менделеевăн законĕн тĕрĕссине ĕнентерекен пĕрремĕш çирĕплетӳ пулнă.

Ячĕ пулни[тӳрлет]

Поль Эмиль Лекок де Буабодран элементăн ятне Францин латинла ячĕпе (Gallia) çыхăнтарнă. Французла gallus - автан тенине пĕлтерет.


Биологи ролĕ тата галлипе ĕçленин уйрăмлăхĕсем[тӳрлет]

Биологи ролĕ паллă мар. Тирпе галлин контакт пулсан, питĕ вĕтĕ металл пайăркисем тир çинче юлаççĕ. Вĕсем сăрă евĕр курăнаççĕ. Галлипе тир контакта кĕрсен дерматит пулма пултарать.[çăл куç?].


Ирĕлӳ температури пĕчĕк пулнăран галли катăкĕсене шĕвĕ галлипе йĕпенменполиэтилен хутаçсенче куçарма сĕнеççĕ.

Каçăсем[тӳрлет]

Вуламалли[тӳрлет]

  • Шека И. А, Чаус И. С, Мнтюрева Т. Т., Галлий, К., 1963;
  • Еремин Н. И., Галлий, М., 1964;
  • Рустамов П. Г., Халькогениды галлия, Баку, 1967;
  • Дымов А. М., Савостин А. П., Аналитическая химия галлия, М., 1968;
  • Иванова Р. В., Химия и технология галлия, М., 1973;
  • Коган Б. И., Вершковская О. В., Славиковская И. М., Галлий. Геология, применение, экономика, М., 1973;
  • Яценко С. П., Галлий. Взаимодействие с металлами, М., 1974;
  • Процессы экстракции и сорбции в химической технологии галлия, Алма-Ата, 1985;
  • Химия и технология редких и рассеянных элементов, под ред. К. А. Большакова, 2 изд., т. 1, М., 1976, с. 223-44;
  • Федоров П. И., Мохосоев М. В.. Алексеев Ф. П., Химия галлия, индия и таллия, Новосиб., 1977. П. И. Федоров.

Асăрхатарусем[тӳрлет]

  1. ^ Химическая энциклопедия: в 5 тт.. — Советская энциклопедия. — Т. 1. — 100 000 экз.