| Хлор / Chlorum (Cl) |
| Атом номерĕ |
17 |
| Ахаль япалалăхăн тĕсĕ |
Сарă-симĕс тĕслĕ вичкĕн шăршăллă газ. Наркăмăшлă. |
| Атом пахалăхĕсем |
Атом масси
(моль масси) |
35,4527 а. е. м. (г/моль) |
| Атом радиусĕ |
100 пм |
Ионизаци хăвачĕ
(пĕрремĕш электрон) |
1254.9(13.01) кДж/моль (эВ) |
| Электрон конфигурацийĕ |
[Ne] 3s2 3p5 |
| Хими пахалăхĕсем |
| Ковалент радиусĕ |
99 пм |
| Ион радиусĕ |
(+7e)27 (-1e)181 пм |
Электроçуклăх
(Полинг шучĕпе) |
3.16 |
| Электрод потенциалĕ |
0 |
| Йӳçĕклев степенĕсем |
7, 6, 5, 4, 3, 1, −1 |
| Ахаль япалалăх термодинамика пахалăхĕсем |
| Тачăлăхĕ |
(при −33.6 °C)1,56 г/см³ |
| Ăшă удель калăпăшĕ |
21.838[1] Дж/(K·моль) |
| Теплопроводность |
0.009 Вт/(м·K) |
| Ирĕлӳ температури |
172.2 K |
| Ирĕлӳ ăшăлăхĕ |
6.41 кДж/моль |
| Вĕрев температури |
238.6 K |
| Пăслав ăшăлăхĕ |
20.41 кДж/моль |
| Моль калăпăшĕ |
18.7 см³/моль |
| Ахаль япалалăх кристалл чĕнтĕрĕ |
| Чĕнтĕр тытăмĕ |
орторомбла |
| Чĕнтĕр тапхăрĕ |
a=6,29 b=4,50 c=8,21 Å |
| c/a танлашăнни |
— |
| Дебай температури |
n/a K |
| CI |
17 |
| 35,4527 |
| 3s²3p5 |
| Хлор |
Хлор (Cl) ((грек χλωρός) — «симĕс») — хими элеменчĕсен периодика системин 17-мĕш элеменчĕ. Галогенсен (малтанах «галоген» ятне нимĕç химикĕ Швейгер хлора валли хатĕрлесе хунă («галоген» сăмах тăвар тăвакан тени пулать) пулнă, вăл VII ушкăнĕн ячĕ шутланать, çак ушкăнах хлор та кĕрет).
Хлора пĕрремĕш 1772 çулта Шееле пиролюзита Соляная кислотапа хутăштарса тупăçлать: 4HCl + MnO2 = Cl2 + MnCl2 + 2H2O Шееле хлорăн Патша водки пек шăршине туять, вăл ылтăнпа тата киноварьпе çыхăнма пултарнине тĕпчет, çаплах унăн шуратакан хевтине асăрхать . Çапах Шееле, çав вăхăтри хими ăслăлăхĕнчи флогистон теорине пăхăнса, хлор хăйпе дефлогистиленĕ соляная кислота (тепĕр сăмахпа соляная кислотин йӳçлĕкĕ) тесе шутланă. Бертоллепе Лавуазье хлор мури элемент оксичĕ тесе каланă, анчах та вĕсен ĕçĕсем ăнăçлă тухман, Дэви вара электролиз меслечĕпе апат-çимĕç тăварне натрипе хлор уйăрса кăларать.
Тупăшлас меслетсем [тӳрлет]
Хлор пасарĕ [тӳрлет]
2005—2006 ç. Раççей хуçалăх пасарĕн шĕвек хлор кăтартăвĕсем
| Завод ячĕ |
2005 ç. тоннă |
2006 ç. тоннă |
2005 ç. пайĕ % |
2006 ç. пайĕ % |
| ОАО «Каустик», Волгоград |
60016 |
48623 |
29,7 |
25,4 |
| НАК «АЗОТ», Новомосковск |
28934 |
25441 |
14,3 |
13,3 |
| ОАО «Химпром», Кемерово |
23556 |
24744 |
11,7 |
12,9 |
| ОАО «Капролактам», Дзержинск |
8417 |
14445 |
4,2 |
7,5 |
| ООО «Сода-Хлорат», Березники |
6605 |
11479 |
3,3 |
6,0 |
| ОАО «Химпром», Шупашкар |
12367 |
11411 |
6,1 |
6,0 |
| ООО «Усольехимпром», Усолье-Çĕпĕр |
2301 |
955 |
1,1 |
0,5 |
| ЗАО «Каустик», Стерлĕ |
1098 |
1105 |
0,5 |
0,6 |
| ВОАО «Химпром», Волгоград |
3388 |
2980 |
1,7 |
1,6 |
| ОАО «КЧХК», Кирово-Чепец |
156 |
117 |
0,1 |
0,1 |
| Пурĕпе: |
202185 |
191636 |
100 |
100 |
Раççей завочĕсем 2005—2006 ç. хлора ют çĕрсене сутни
| Завод ячĕ |
2005 ç. тоннă |
2006 ç. тоннă |
2005 ç. пайĕ % |
2006 ç. пайĕ % |
| ОАО «Каустик», Волгоград |
5434.8 |
89.25 |
47.4 |
92.2 |
| НАК «АЗОТ», Новомосковск |
6000 |
750 |
52.3 |
7.8 |
| ООО «Усольехимпром», Усолье-Çĕпĕр |
33.1 |
0.0 |
0.3 |
0,0 |
2006 ç. Раççейре хлорпа усă курни кăтартăвĕсем
Çавăн пекех пăхăр [тӳрлет]
Хлорпа промăçлăхăн тĕрлĕ уйрăмĕсенче, тĕпчевсенче тата кулленхи пурнăçра усă кураççĕ:
Усă курнă чух ĕçсенче асăрханса тытмалли виçе йĕркисем [тӳрлет]
- Основы общей химии, т. 3, Б. В. Некрасов. — М.: Химия, 1970;
- Якименко Л. М., Производство хлора, каустической соды и неорганических хлорпродуктов, М., 1974;
Асăрхатарусем [тӳрлет]
- ^ Редкол.:Зефиров Н. С. (гл. ред.) Химическая энциклопедия: в 5 т. — Мускав: Большая Российская энциклопедия, 1999. — Т. 5. — 280 с.
