Хлор

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Элементсен тапхăр системи
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Сĕлтĕ металлĕсем Сĕлтĕ çĕр металлĕсем Куçăмлă металсем
Çăмăл металсем Çурма металсем Сипетлĕ газсем
Металмаррисем Галогенсем Лантаноидсем Актиноидсем
Хлор / Chlorum (Cl)
Атом номерĕ 17
Ахаль япалалăхăн тĕсĕ Сарă-симĕс тĕслĕ вичкĕн шăршăллă газ. Наркăмăшлă.
Атом пахалăхĕсем
Атом масси
(моль масси)
35,4527 а. е. м. (г/моль)
Атом радиусĕ 100 пм
Ионизаци хăвачĕ
(пĕрремĕш электрон)
1254.9(13.01) кДж/моль (эВ)
Электрон конфигурацийĕ [Ne] 3s2 3p5
Хими пахалăхĕсем
Ковалент радиусĕ 99 пм
Ион радиусĕ (+7e)27 (-1e)181 пм
Электроçуклăх
(Полинг шучĕпе)
3.16
Электрод потенциалĕ 0
Йӳçĕклев степенĕсем 7, 6, 5, 4, 3, 1, −1
Ахаль япалалăх термодинамика пахалăхĕсем
Тачăлăхĕ (при −33.6 °C)1,56 г/см³
Ăшă удель калăпăшĕ 21.838[1] Дж/(K·моль)
Теплопроводность 0.009 Вт/(м·K)
Ирĕлӳ температури 172.2 K
Ирĕлӳ ăшăлăхĕ 6.41 кДж/моль
Вĕрев температури 238.6 K
Пăслав ăшăлăхĕ 20.41 кДж/моль
Моль калăпăшĕ 18.7 см³/моль
Ахаль япалалăх кристалл чĕнтĕрĕ
Чĕнтĕр тытăмĕ орторомбла
Чĕнтĕр тапхăрĕ a=6,29 b=4,50 c=8,21 Å
c/a танлашăнни
Дебай температури n/a K
CI 17
35,4527
3s²3p5
Хлор

Хлор (Cl) ((грек χλωρός) — «симĕс») — хими элеменчĕсен периодика системин 17-мĕш элеменчĕ. Галогенсен (малтанах «галоген» ятне нимĕç химикĕ Швейгер хлора валли хатĕрлесе хунă («галоген» сăмах тăвар тăвакан тени пулать) пулнă, вăл VII ушкăнĕн ячĕ шутланать, çак ушкăнах хлор та кĕрет).

Истори[тӳрлет]

Хлора пĕрремĕш 1772 çулта Шееле пиролюзита Соляная кислотапа хутăштарса тупăçлать: 4HCl + MnO2 = Cl2 + MnCl2 + 2H2O Шееле хлорăн Патша водки пек шăршине туять, вăл ылтăнпа тата киноварьпе çыхăнма пултарнине тĕпчет, çаплах унăн шуратакан хевтине асăрхать . Çапах Шееле, çав вăхăтри хими ăслăлăхĕнчи флогистон теорине пăхăнса, хлор хăйпе дефлогистиленĕ соляная кислота (тепĕр сăмахпа соляная кислотин йӳçлĕкĕ) тесе шутланă. Бертоллепе Лавуазье хлор мури элемент оксичĕ тесе каланă, анчах та вĕсен ĕçĕсем ăнăçлă тухман, Дэви вара электролиз меслечĕпе апат-çимĕç тăварне натрипе хлор уйăрса кăларать.

Тупăшлас меслетсем[тӳрлет]

Хлор пасарĕ[тӳрлет]

2005—2006 ç. Раççей хуçалăх пасарĕн шĕвек хлор кăтартăвĕсем
Завод ячĕ 2005 ç. тоннă 2006 ç. тоннă 2005 ç. пайĕ % 2006 ç. пайĕ %
ОАО «Каустик», Волгоград 60016 48623 29,7 25,4
НАК «АЗОТ», Новомосковск 28934 25441 14,3 13,3
ОАО «Химпром», Кемерово 23556 24744 11,7 12,9
ОАО «Капролактам», Дзержинск 8417 14445 4,2 7,5
ООО «Сода-Хлорат», Березники 6605 11479 3,3 6,0
ОАО «Химпром», Шупашкар 12367 11411 6,1 6,0
ООО «Усольехимпром», Усолье-Çĕпĕр 2301 955 1,1 0,5
ЗАО «Каустик», Стерлĕ 1098 1105 0,5 0,6
ВОАО «Химпром», Волгоград 3388 2980 1,7 1,6
ОАО «КЧХК», Кирово-Чепец 156 117 0,1 0,1
Пурĕпе: 202185 191636 100 100


Раççей завочĕсем 2005—2006 ç. хлора ют çĕрсене сутни


Завод ячĕ 2005 ç. тоннă 2006 ç. тоннă 2005 ç. пайĕ % 2006 ç. пайĕ %
ОАО «Каустик», Волгоград 5434.8 89.25 47.4 92.2
НАК «АЗОТ», Новомосковск 6000 750 52.3 7.8
ООО «Усольехимпром», Усолье-Çĕпĕр 33.1 0.0 0.3 0,0
2006 ç. Раççейре хлорпа усă курни кăтартăвĕсем

Çавăн пекех пăхăр[тӳрлет]

Изотопӗсем[тӳрлет]

Тĕп статья: Хлор изотопĕсем


Усă курни[тӳрлет]

Хлорпа промăçлăхăн тĕрлĕ уйрăмĕсенче, тĕпчевсенче тата кулленхи пурнăçра усă кураççĕ:

Okno.jpg

Усă курнă чух ĕçсенче асăрханса тытмалли виçе йĕркисем[тӳрлет]

Вуламалли[тӳрлет]

  • Основы общей химии, т. 3, Б. В. Некрасов. — М.: Химия, 1970;
  • Якименко Л. М., Производство хлора, каустической соды и неорганических хлорпродуктов, М., 1974;

Асăрхатарусем[тӳрлет]

  1. ^ Редкол.:Зефиров Н. С. (гл. ред.) Химическая энциклопедия: в 5 т. — Мускав: Большая Российская энциклопедия, 1999. — Т. 5. — 280 с.

Каçăсем[тӳрлет]


Галогенсем
Фтор | Хлор | Бром | Йод | Астат