Иод
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Сĕлтĕ металлĕсем | Сĕлтĕ çĕр металлĕсем | Куçăмлă металсем | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Çăмăл металсем | Çурма металсем | Сипетлĕ газсем | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Иод / Iodum (I) | |
|---|---|
| Атом номерĕ | 53 |
| Ахаль япалалăхăн тĕсĕ |  |
| Атом пахалăхĕсем | |
| Атом масси (моль масси) |
126,90447 а. е. м. (г/моль) |
| Атом радиусĕ | n/a пм |
| Ионизаци хăвачĕ (пĕрремĕш электрон) |
1 008,3 (10,45) кДж/моль (эВ) |
| Электрон конфигурацийĕ | [Kr] 4d10 5s2 5p5 |
| Хими пахалăхĕсем | |
| Ковалент радиусĕ | 133 пм |
| Ион радиусĕ | (+7e) 50 (-1e) 220 пм |
| Электроçуклăх (Полинг шучĕпе) |
2,66 |
| Электрод потенциалĕ | 0 |
| Йӳçĕклев степенĕсем | 7, 5, 3, 1, -1 |
| Ахаль япалалăх термодинамика пахалăхĕсем | |
| Тачăлăхĕ | 4,93 г/см³ |
| Ăшă удель калăпăшĕ | 54,44[1] Дж/(K·моль) |
| Теплопроводность | (0,45) Вт/(м·K) |
| Ирĕлӳ температури | 386,7 K |
| Ирĕлӳ ăшăлăхĕ | 15,52 (I-I) кДж/моль |
| Вĕрев температури | 457,5 K |
| Пăслав ăшăлăхĕ | 41,95 (I-I) кДж/моль |
| Моль калăпăшĕ | 25,7 см³/моль |
| Ахаль япалалăх кристалл чĕнтĕрĕ | |
| Чĕнтĕр тытăмĕ | орторомбла |
| Чĕнтĕр тапхăрĕ | 7,720 Å |
| c/a танлашăнни | n/a |
| Дебай температури | n/a K |
| I | 53 |
| 126,90447 | |
| 5s25p5 | |
| Иод | |
Иод, йод (çĕнĕлат. iodum ав.гр. ἰοειδής, iodes — хĕрлĕ-кăвак) — Элементсен периодикăллă системин 53-мĕш элеменчĕ.
Медицинăра, биологире çак япалана ахаль йод (тĕслĕх: «йод шывĕн шĕвекĕ») теççĕ, Менделеев таблицинче тата хими литературинче иод палăртупа усă кураççĕ.
Тупмалли |
[тӳрлет] Истори
J симвăла I çине анчахрах, XX ĕмĕрĕн 50-мĕш çулĕсенче , куçарнă.
[тӳрлет] Çутçанталăкра тупăнни
Çутçанталăкра ирĕклĕн те тĕл пулать, минерал, анчах та тупни сайра пулать, —Везувийĕн, Вулкано (Итали) термăллă çăлкуçсенче, тĕслĕхрен. Çуçăнталăкри иодидсен янтă пуррисем 15 млн тоннă, вĕсенчен 99 % Чилипе Японире. Халĕ çак çĕршывсенче питĕ иода нумай тупăçлаççĕ, тĕслĕхрен, чили Atacama Minerals компани çул тăршшипе 720 тоннă иода кăларать.
[тӳрлет] Физика пахалăхĕсем
[тӳрлет] Изотопĕсем
[тӳрлет] Хими пахалăхĕсем
[тӳрлет] Аккумуляторсене хатĕрлени
Лити-иод электромобиль аккумуляторĕнче пурлă авăрланă электродра (йӳçтерекен) иода ĕçе кĕртеççĕ.
[тӳрлет] Лазерлă термотĕшĕллĕ синтез
Хăш иод-органика хутăшĕсене иодăн пăлханчăк атăмĕсемçинче ĕçлекен çав тери хăват газ лазерĕсенче усă кураççĕ.
[тӳрлет] Радиоэлектронла промăçлăх
Юлашки çулсенче иода шĕвек кристаллă дисплейсене тунă чух чылай ĕçе кĕртеççĕ.
[тӳрлет] Иодпа усă курни
2005 çулта тĕнчере 25,5 пин тоннă усă курнă.
[тӳрлет] Асăрхатарусем
- ^ Редкол.:Кнунянц И. Л. (гл. ред.) {{{пуçелĕк}}}. — Советская энциклопедия. — Т. 2. — 100 000 экз.
