Сканди

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Элементсен тапхăр системи
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Сĕлтĕ металлĕсем Сĕлтĕ çĕр металлĕсем Куçăмлă металсем
Çăмăл металсем Çурма металсем Сипетлĕ газсем
Металмаррисем Галогенсем Лантаноидсем Актиноидсем
Сканди (Sc)
Атом номерĕ 21
Ахаль япалалăхăн тĕсĕ вăтам çемçе кĕмĕл тĕслĕ сарăрах сайра çĕр металĕ Scandium sublimed dendritic and 1cm3 cube.jpg<>
Атом пахалăхĕсем
Атом масси
(моль масси)
44.95591 а. е. м. (г/моль)
Атом радиусĕ 162 пм
Ионизаци хăвачĕ
(пĕрремĕш электрон)
630.8(6.54) кДж/моль (эВ)
Электрон конфигурацийĕ [Ar] 3d1 4s2
Хими пахалăхĕсем
Ковалент радиусĕ 144 пм
Ион радиусĕ (+3e)72.3 пм
Электроçуклăх
(Полинг шучĕпе)
1.36
Электрод потенциалĕ 0
Йӳçĕклев степенĕсем 3
Ахаль япалалăх термодинамика пахалăхĕсем
Тачăлăхĕ 2.99 г/см³
Ăшă удель калăпăшĕ 0.556 Дж/(K·моль)
Теплопроводность 15.8[1] Вт/(м·K)
Ирĕлӳ температури 1814 K
Ирĕлӳ ăшăлăхĕ 15.8 кДж/моль
Вĕрев температури 3104 K
Пăслав ăшăлăхĕ 332.7 кДж/моль
Моль калăпăшĕ 15.0 см³/моль
Ахаль япалалăх кристалл чĕнтĕрĕ
Чĕнтĕр тытăмĕ гексагоналлă
Чĕнтĕр тапхăрĕ 3.310 Å
c/a танлашăнни 1.594
Дебай температури n/a K
Sc 21
44,95
[Ar]3d14s2
Сканди

Сканди (Sc), — хими таблицин 21-мĕш хими элеменчĕ, атом йывăрăшĕ 44,95.


Истори[тӳрлет]

Менделеев Д.И. çак элемент (эка-бор) пулассине палăртнă. 1879-мĕш çулта Швеци химикĕ Ларс Нильсон тупса Скандинавине асăнса ятне панă.

Геохими тата минералоги[тӳрлет]

Çĕр хуппинче сканди вăтамран г/т. Химипе физика пахалăхĕçемпе сканди иттри, лантан тата лантаноидсене çывăх. Валентноçĕ яланах +3. Сапаланнă элемент пулнă май нумай минералсенче тупма пулать. Скандин икĕ мнералĕ паллă: тортвейтит (Sc, Y)2 Si2O7 (Sc2O3 53,5 % таран) тата стерреттит Sc[PO4] • 2H2O (Sc2O3 39,2 % таран). Сканди тĕл пулакан тĕп минералсем: флюорит ( 1 % таран Sc2O3), касситерит (0,005-0,2 %), вольфрамит (0-0,4 %), ильменорутил (0,0015-0,3 %), торианит (0,46 % Sc2O3), самарскит (0,45 %), виикит (1,17 %), ксенотим (0,0015-1,5 %), берилл (0,2 %), баццит (сканди бериллĕ, 3-14,44 %). Тин7с шывĕнче сканди 0,00004 мг/л[2].

Туса кăларни[тӳрлет]

1988-мĕш çулта сканди оксичне тунă:

Çĕршыв||Кăларнин калăпăшĕ,
сахалрах мар,кг/çул

Китай 50
Франци 100
Норвеги 120
США 500
Япони 30
Казахстан 700
Украина 610
Раççей 958

Изотопĕсем[тӳрлет]

Люминофорсем[тӳрлет]

Сканди борачĕ, иттри борачĕ пекех люминофорсем валли матирца тума кирлĕ.

Биологи ролĕ[тӳрлет]

Скандин нимĕнле биологи ролĕ те çук[3].

Асăрхавсем[тӳрлет]

  1. ^ Химическая энциклопедия: в 5 т. — Советская энциклопедия. — Т. 4. — 20 000 экз. — ISBN 5—85270—039—8
  2. ^ J.P. Riley and Skirrow G. Chemical Oceanography V. 1, 1965
  3. ^ Scandium (Sc) - Chemical properties, Health and Environmental effects (акăлч.). www.lenntech.com. Тĕрĕсленĕ 19 авăн уйăхĕн 2009.

Каçăсем[тӳрлет]

Вуламалли[тӳрлет]

  • Коган. Б. И., Названова. В. А. Скандий. М.,Изд-во АН УССР, 1963. 304 с с илл.