Ксенон

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Элементсен периодикăллă системи
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Сĕлтĕ металлĕсем Сĕлтĕ çĕр металлĕсем Куçăмлă металсем
Çăмăл металсем Çурма металсем Сипетлĕ газсем
Металмаррисем Галогенсем Лантаноидсем Актиноидсем
Ксенон / Xenon (Xe)
Атом номерĕ 54
Ахаль япалалăхăн тĕсĕ Тĕссĕр, тутăсăр тата шăрсăр пархатарлă газ
Атом пахалăхĕсем
Атом масси
(моль масси)
131,29 а. е. м. (г/моль)
Атом радиусĕ  ? (108)[1] пм
Ионизаци хăвачĕ
(пĕрремĕш электрон)
1 170,0 (12,13) кДж/моль (эВ)
Электрон конфигурацийĕ [Kr] 4d10 5s2 5p6
Хими пахалăхĕсем
Ковалент радиусĕ 140[1] пм
Ион радиусĕ 190[1] пм
Электроçуклăх
(Полинг шучĕпе)
2,6
Электрод потенциалĕ 0
Йӳçĕклев степенĕсем 0, +1, +2, +4, +6, +8
Ахаль япалалăх термодинамика пахалăхĕсем
Тачăлăхĕ 3,52 (при −109 °C) г/см³
Ăшă удель калăпăшĕ 20,79[2] Дж/(K·моль)
Теплопроводность 0,0057 Вт/(м·K)
Ирĕлӳ температури 161,3 K
Ирĕлӳ ăшăлăхĕ 2,27 кДж/моль
Вĕрев температури 166,1 K
Пăслав ăшăлăхĕ 12,65 кДж/моль
Моль калăпăшĕ 42,9 см³/моль
Ахаль япалалăх кристалл чĕнтĕрĕ
Чĕнтĕр тытăмĕ кубла енĕпе центьăрланă
Чĕнтĕр тапхăрĕ 6,200 Å
c/a танлашăнни
Дебай температури n/a K


Xe 54
131,29
5s²5p6
Ксенон

Тĕпчесе уçнин историйĕ[тӳрлет]

Элемента 1898 çулта акăлчан тĕпчевçисем — У. Рамзай тата М. Треверс криптон çумĕнчи пĕчĕк хутăш тесе (грек чĕлхипе ксенос - ют).

Тупăçлани[тӳрлет]

Ксенона металлурги завочĕсенче ксенон-криптон концентратне пуçтарса, ректификацилесе тупăçлаççĕ.

Усă курни[тӳрлет]

Хаклă пулин те, ксенона улăштарма май çук:

Хими пахалăхĕсем[тӳрлет]

«Сӳрĕк газсенчен» çак газа пĕрремĕш хими элеменчĕсемпе çыхăнтарнă.

Физиологиллĕ ĕçĕсем[тӳрлет]

  • Ксенон газĕ сиенсĕр, анчах та наркоза кĕртме пултарать, ытлашши концентрациллĕ чух (80 % ытла) сывлăш çитмесĕр пăвăну (асфикси) пулать.
  • Ксенон фторичĕсем наркăмăшлă, сывлăшри ПДК — 0,05 мг/м³.

Асăрхатарусем[тӳрлет]

  1. ^ 1, 2 тата 3 Size of xenon in several environments (акăлч.). www.webelements.com. Тĕрĕсленĕ 6 çурла уйăхĕн 2009.
  2. ^ Редкол.:Кнунянц И. Л. (гл. ред.) {{{пуçелĕк}}}. — Советская энциклопедия. — Т. 2. — 100 000 экз.

Каçăсем[тӳрлет]

Ксенонăн геохимийĕ