Самари

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Элементсен тапхăр системи
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Сĕлтĕ металлĕсем Сĕлтĕ çĕр металлĕсем Куçăмлă металсем
Çăмăл металсем Çурма металсем Сипетлĕ газсем
Металмаррисем Галогенсем Лантаноидсем Актиноидсем
Самари / Samarium (Sm)
Атом номерĕ 62
Ахаль япалалăхăн тĕсĕ кĕмĕл тĕслĕ сайра çĕр металлĕ
Атом пахалăхĕсем
Атом масси
(моль масси)
150,36 а. е. м. (г/моль)
Атом радиусĕ 181 пм
Ионизаци хăвачĕ
(пĕрремĕш электрон)
540,1 (5,60) кДж/моль (эВ)
Электрон конфигурацийĕ [Xe] 4f6 6s2
Хими пахалăхĕсем
Ковалент радиусĕ 162 пм
Ион радиусĕ (+3e) 96,4 пм
Электроçуклăх
(Полинг шучĕпе)
1,17
Электрод потенциалĕ Sm←Sm3+ -2,30 В
Sm←Sm2+ -2,67 В
Йӳçĕклев степенĕсем 3, 2
Ахаль япалалăх термодинамика пахалăхĕсем
Тачăлăхĕ 7,520 г/см³
Ăшă удель калăпăшĕ 29,5[1] Дж/(K·моль)
Теплопроводность (13,3) Вт/(м·K)
Ирĕлӳ температури 1350 K
Ирĕлӳ ăшăлăхĕ 8,9 кДж/моль
Вĕрев температури 2064 K
Пăслав ăшăлăхĕ 165 кДж/моль
Моль калăпăшĕ 19,9 см³/моль
Ахаль япалалăх кристалл чĕнтĕрĕ
Чĕнтĕр тытăмĕ ромбоэдăрла
Чĕнтĕр тапхăрĕ 9,000 Å
c/a танлашăнни n/a
Дебай температури 166,00 K
Sm 62
150,36
4f66s2
Самари

Самари — лантаноидсен ушкăнĕнчи металл.

Истори[тӳрлет | править вики-текст]

Элемента самарскит ((Y,Ce,U,Fe)3(Nb,Ta,Ti)5O16) тупса уйăрнă. Ку минерал ятне 1847-мĕш çулта нимĕç химикĕ Розе Генрих сĕннипе В. Е. Самарского-Быховеца полковника, ту инженерне халаласа панă. Ă на Самарский-Быховец минерала тĕпчеме ярса панă пулнă.

Çĕнĕ элемента спектрометри майĕпе Франци химикĕсем Лафонтен 1878-мĕш çулта тата Лекоком де Буабодран 1879-мĕш çулта тупнă. 1880-мĕш çулта элемнта уçнине Швейцари химикĕ Ж. де Мариньяк çирĕплетнĕ. Самарин таса металне

XX ĕмĕр пуçламăшĕнче кăна уйăрма пултарнă.

Уйăрни[тӳрлет | править вики-текст]

Самари металлне металотерми е электролиз майĕсемпе уйăраççĕ. Тĕнчипе çулталăка темиçе çĕр тонна туса кăлараççĕ, нумайрах пайне моноцит хăйăрĕнчен ионылмаштаракан смоласемпе усă курса.

Хими пахалăхĕсем[тӳрлет | править вики-текст]

Сывлăшра самари майĕпен кислородпа хутшăнать. Малтан Sm2O3 оксид пленкипе витĕнет, кайран сарă тĕслĕ тусан пулса саланать.

Самари- хастар металл. Вăл йӳçĕксенче ирĕлет, сылăшра çунать, азотпа хутшăнса нитрид пулать, кăмрăкпа хутшăнса карбид пулать, халькогенсемпе хутшăнса 1,2,3- валентлă сульфид, селенид, теллурид), водородпа - гидрид, кремнипе - силицид, борпа - борид, фосфорпа - фосфид, мышьякпа - арсенид, сурьмапа - антимонид, висмутпа - висмутид тата пĕтĕм галогенсемпе.

Изотопĕсем[тӳрлет | править вики-текст]


Усă курни[тӳрлет | править вики-текст]

Магнит материалĕсем[тӳрлет | править вики-текст]

Самари хăватлă магнитсем тунă çĕрте анлă усă кураççĕ. Кобальт тата ытти метал хутăшĕсенче.

Термоэлектрика материалĕсем[тӳрлет | править вики-текст]

Нумай пулмасть SmSр пысăк КПД-па (50% яхăн) термоЭДС генерациленине палăртнă. [2]). 130°C таран ăшăтсанах (сахал потенциаллă ăшшă усă курассин малашдăхне палăртать) электроэнерги тăвакан КПД 67—85 % çитме пултарать (термоэлектронла эмиссипе е термоэлементсемпе пĕрле ĕçлетерсен).

Паянхи кунах опытла генераторсем ăшă двигатĕлĕсемпе (çав шутра Дизель тата Стилинг двигатĕлĕсемпе) тупăшма хатĕр.

Самари радиаци çирĕплĕхĕ пысăк пулнă май, самари моносульфичĕнчен ăшша тӳрех электричествăна куçаракан реакторĕсене тунă çĕрте усă курма пулать.

Пусăм туякан материалсем[тӳрлет | править вики-текст]

Самари моносульфичĕ чи лайăх Пусăм туякан материалсен шутне кĕрет. Ăна пусăм туякан датчиксем тунă çĕрте усă кураççĕ.

Ядерлă энергетика[тӳрлет | править вики-текст]

Самари ăшă нейтронсене лайăх çăтнине пула (6800 барн) ядерла энергетикăра атомни реакторĕсен хăватне ылмаштарма усă кураççĕ. Нейтронсемпе лайăх çăтакан ытти элементсемпе танлаштарсан (бор, кадми), вăл реактăрта "çунса каймасть". Нейтрон çăтнă хыççăн самари ытти изотопĕсем те нейтронсене лайăх çăтаççĕ. Нейтронсене чи вăйлă çăтакан изотоп Самари-149 (41000 барн).

Магнитокалори эффекчĕ[тӳрлет | править вики-текст]

Самарипе стронци манганачĕсем питĕ пысăк магнитокалориллĕ эффектпа палăраççĕ, магнитла холодильниксем тунă çĕрте усă курма пултараççĕ.

Вуламалли[тӳрлет | править вики-текст]

Асăрхаттурусем[тӳрлет | править вики-текст]

  1. ^ Редкол.:Зефиров Н. С. (гл. ред.) Химическая энциклопедия: в 5 т.. — Мускав: Советская энциклопедия, 1995. — Т. 4. — С. 289. — 20 000 экз. — ISBN 5—85270—039—8
  2. ^ [1]

Каçăсем[тӳрлет | править вики-текст]


Лантаноидсем
Лантан | Цери | Празеодим | Неодим | Промети | Самари | Европи | Гадолини | Терби | Диспрози | Гольми | Эрби | Тули | Иттерби | Лютеци