Маркăмăш

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Элементсен периодикăллă системи
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Сĕлтĕ металлĕсем Сĕлтĕ çĕр металлĕсем Куçăмлă металсем
Çăмăл металсем Çурма металсем Сипетлĕ газсем
Металмаррисем Галогенсем Лантаноидсем Актиноидсем
Маркăмăш (As)
Атом номерĕ 33
Ахаль япалалăхăн тĕсĕ Arsen 1a.jpgТимĕр тĕслĕ металмар
Атом пахалăхĕсем
Атом масси
(моль масси)
74.92159 а. е. м. (г/моль)
Атом радиусĕ 139 пм
Ионизаци хăвачĕ
(пĕрремĕш электрон)
946.2(9.81) кДж/моль (эВ)
Электрон конфигурацийĕ [Ar] 3d10 4s2 4p3
Хими пахалăхĕсем
Ковалент радиусĕ 120 пм
Ион радиусĕ (+5e)46 (-3e)222 пм
Электроçуклăх
(Полинг шучĕпе)
2.18
Электрод потенциалĕ 0
Йӳçĕклев степенĕсем 5, 3, -3
Ахаль япалалăх термодинамика пахалăхĕсем
Тачăлăхĕ 5.73 (grey arsenic) г/см³
Ăшă удель калăпăшĕ 0.328[1] Дж/(K·моль)
Теплопроводность (50.2) Вт/(м·K)
Ирĕлӳ температури 1090 K
Ирĕлӳ ăшăлăхĕ n/a кДж/моль
Вĕрев температури 876 K
Пăслав ăшăлăхĕ 32.4 кДж/моль
Моль калăпăшĕ 13.1 см³/моль
Ахаль япалалăх кристалл чĕнтĕрĕ
Чĕнтĕр тытăмĕ тригоналлă
Чĕнтĕр тапхăрĕ 4.130 Å
c/a танлашăнни 2.805
Дебай температури 285.00 K
As 33
74,92
[Ar] 3d10 4s2 4p31
Маркăмăш

МаркăмăшЭлементсен периодикăллă системин 33-мĕш хими элеменчĕ.


Ячĕ пулни[тӳрлет]

Вырăс чĕлхинчи маркăмăш ячĕ (мышьяк) шăшисемпе йĕкехӳресене пĕтерме усă курнипе çыхăннă. Грек сăмахĕ ἀρσενικόν персен زرنيخ (zarnik) — «сарă аурипигмент» тенине пĕлтерет. Халăх этимологийĕ ав.гр. ἀρσενικός — арçынăн сăмах патне илсе каять[2].

Биологи ролĕ[тӳрлет]

Skull and crossbones.svg

Маркăмăшпа ун пĕтĕм çыхăнăвĕ наркăмăшлă. Нумай наркăмăш организăма лексен хăстарать, чĕкĕртет, хырăм ыратать, тĕп нерв системи пусăрăнать. Калифорнири Моно кӳллинче GFAJ-1 бактери тупнă. Ун ДНК-инче фосфор вырăнне маркăмăш вырнаçнă. [3][4][5].

Маркăмăшпа çутçанталăка варлани[тӳрлет]

Раççейри Кисан облаçĕн Скопин хулинче металлурги комбиначĕ нумай çул ĕçленĕ май 1500 тонна яхăн 80% маркăмăшлă тусан евĕр каяшсем пытарнă. Çынна вĕлерме 5 мг маркăмăш çитнĕ май, могильниксенче 200 милиард вилмелли доза вырнаçнă.[6].

Каçăсем[тӳрлет]

Асăрхавсем[тӳрлет]

  1. ^ Редкол.:Кнунянц И. Л. (гл. ред.) Химическая энциклопедия: в 5 т.. — Советская энциклопедия. — Т. 3. — 50 000 экз. — ISBN 5—85270—039—8
  2. ^ Frisk H. Griechisches etymologisches Wörterbuch, Band I.
  3. ^ Найдена бактерия с мышьяком в ДНК (выр.). Лента.Ру (3 декабря 2010). Тĕрĕсленĕ 3 раштав уйăхĕн 2010.
  4. ^ Dwayne Brown, Cathy Weselby NASA-Funded Research Discovers Life Built With Toxic Chemical (акăлч.). NASA (2 декабря 2010). Тĕрĕсленĕ 3 раштав уйăхĕн 2010.
  5. ^ Alla Katsnelson {{{пуçелĕк}}}.
  6. ^ Свиридова Ольга. Чисто рязанское отравление (выр.) (html). Независимая газета (2005-05-16). Тĕрĕсленĕ 24 авăн уйăхĕн 2009.