Родий

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Роди (Rh)
Атом номерĕ 45
Ансат япалалăхăн курăмĕ Rh,45.jpgÇутă кĕмĕл
тĕслĕ хытă металл
Атом палăрăмĕсем
Атом масси
(моль масси)
102.9055 а. е. м. (г/моль)
Атом радиусĕ 134 пм
Ионизаци энергийĕ
(пĕрремĕш электрон)
719.5(7.46) кДж/моль (эВ)
Электронсен конфигурацийĕ [Kr] 4d8 5s1
Химилле палăрăмсем
Ковалентла радиус 125 пм
Ион радиусĕ (+3e)68 пм
Электронегативлăх
(Полинг шучĕпе)
2.28
Электрод потенциалĕ 0
Оксидлав капашĕсем 5, 4, 3, 2, 1, 0
Ансат япалалăхăн термодинамикăлла палăрăмĕсем
Тачăлăх 12.41 г/см³
Пайлавла ăшăшăнăçтарăш 0.244[1] Дж/(K·моль)
Ăшăяраслăх 150 Вт/(м·K)
Шăрану температури 2239 K
Шăраннин пайлавла ăшши 21.8 кДж/моль
Вĕрев температури 4000 K
Пăспулăмăн ăшăлăхĕ 494 кДж/моль
Моль калăпăшĕ 8.3 см³/моль
Ансат япалалăхăн кристалл решетки
Решетке тытăмĕ кубічна
гранецентрована
Решетке периочĕ 3.800 Å
c/a танлашăнни n/a
Дебай температури n/a K
Rh 45
102.9055
[Kr] 4d8 5s1
Роди

Роди —Элементсен периодикăллă системин хими элеменчĕ, 45, символĕ Rh(лат. Rhodium), платина ушкăнне кĕрекен хытă кĕмĕл тĕслĕ металл. CAS регистрации номĕрĕ: 7440-16-6.

Истори[тӳрлет | кодне тӳрлет]

1803-мĕш çулта Англири Волластон Уильям Гайд тупнă.

Ячĕ пулни[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Ячĕ ав.гр. ῥόδονроза сăмахпа çыхăннă. Роди (III) çыхăнăвĕсем нумайрах чухне тĕтĕтм -хĕрлĕ тĕслĕ.

Çутçанталăкра сарăлни[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Роди платина рудисенче, Кăнтăр Америкăри хăшпĕр ылтăн хăйăрĕсенче пур. Родин 43 % таран мекискари ылтăнра вырнаçнă. Осмиллĕ иридинче 3,3 % таран, пăхăр-никĕль рудисенче тĕл пулать. Осмиллĕ иридинче сайра тĕл пулакан тĕсĕ- родиллĕ невьянскит - чи нумай родиллĕ минерал.

Роди изотопĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Тĕп статья: Роди изотопĕсем

Çутçантăлăкри роди пĕр изотопран (103Rh) тăрать.

Чи нумай пурăнакан изотопĕсем

Изотоп Çурма аркану тапхăрĕ
101Rh 3,3 çул
102Rh 207 кун
102mRh 2,9 çул
99Rh 16,1 кун

Усă курни[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Родипе витнĕ шурă ылтăнран тунă çĕрĕ
Роди пралукĕпе пластина
  • Катализатор вырăнне автомобильсенче, азот йӳçĕкĕ тунă чухне усă кураççĕ.
  • Вăйлă çутă юхăмĕпе ĕçлекен тĕкĕрсемтума.
  • Роди-платина шăранчăкĕнчен лаборатори валли тигельсем тăваççĕ.
  • Платина-роди тата роди-ириди (2200 °C таран) термопарисем пысăк температура виçме юрăхлă.
  • Электричество контакчĕсем тăваççĕ.
  • Ювелирсем хăйсен таварĕсене электрлизпа родипе витеççĕ. Çакă вĕсен çирĕплĕхне ӳстерет, чăрмалантармасть тата вăйлрах йăлтăрлатарать.

Хакĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

2006-мĕш çулта роди хакĕ 1 трой унцишĕн 3500 долл. çитнĕ [2]. 2008-мĕш çулхи кăрлачра роди хакĕ 7000 доллара çитнĕ. 10100 доллара çитнĕ хыççăн хакĕ питĕ вăйлă чакса кайнă (автомобиль промăçлăхĕнче кризис пулнă май) - 900 доллар таран 2008-мĕш çулхи чӳк уйăхĕн вĕçĕнче. 2009-мĕш çулхи чӳкăн 19-мĕшĕнче хакĕ 600 доллара çитнĕ. Роди питĕ кирлĕ пулнипе, тата çутçанталăкра питĕ сахал пулнăран ăна атом реакторĕсен каяшĕсенчен кăларас тесе шутлаççĕ. Унта вăл тоннинче 130-180 грамм таран пухăнать.

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. ^ Редкол.:Зефиров Н. С. (гл. ред.) Химическая энциклопедия: в 5 т. — Советская энциклопедия. — Т. 4. — 20 000 экз. — ISBN 5—85270—039—8
  2. ^ http://www.kitco.com/charts/rhodium.html